Zomergasten – Henkjan Smits

Vanavond was de laatste aflevering van Zomergasten. Met Henkjan Smits – de man die beroemd en berucht werd door het programma Idols. Opnieuw een avond die ik voortdurend met het begrip werkelijkheid associeerde. Smits hamerde voortdurend op authenticiteit, puurheid; het ging hem om echtheid, om de X-factor waar identiteit en authenticiteit zo dicht bij elkaar liggen.

Ik vond het ook een zware avond. In eerste instantie had ik er moeite mee om mij Smits voor te stellen als een Zomergast. Het leek mij altijd zo’n oppervlakkig persoon. En halverwege de avond merkte ik dat ik verveeld raakte. Mijn vriendin ging naar bed (ze sliep al half op de bank) en ook ik had de intentie haar snel volgen. Maar toch bleef ik zitten. En maar goed ook! Want het hoogtepunt van de avond zat in het laatste half uur – en dit laatste half uur maakte voor mij de hele avond tot een fantastisch succes.

In dat laatste half uur wilde Smits een fragment zien uit april van het programma van Paul de Leeuw. Smits redeneerde in eerste instantie klinisch, analyseerde het fragment als een opbouw van lagen naar een climax. Toen kwam het fragment, waarin Emmy Verhey ontroerd wordt – spontaan, oningestudeerd – door het geluid van een viool. De vioolbouwer stond erbij, trillend op zijn benen. Vervolgens zou Verhey een lied spelen me Paul de Leeuw. Het bleek echter te gaan om een soort van serenade. Een klein meisje met een aan kanker lijdende vader, die als een soort van laatste wens nog heel graag wilde dat Paul de Leeuw een lied zong: “Blijf bij mij”. En zo geschiedde het.

Het was vooral het feit dat het een fragment was, een miniatuurtje, een stukje uit een show van een uur wat even wordt uitgelicht en wat dan plotseling oplicht als een icoon.

Ik ben af en toe (vooral later op de avond, als ik een glas rode wijn genuttigd heb) best een softie, en ik had mezelf ook vanavond niet helemaal onder controle. Ook bij mij merkte ik dat er tranen over mijn wangen liepen. En toen het fragment was afgelopen heerste er in de studio slechts stilte, onwennig, en werd er gezucht en gesnuft. Smits was door emoties overdonderd, zat dicht. Zijn stem klonk alsof hij een strop om zijn nek had. En het leek alsof ook Luyendijk, die normaliter de koelheid zelve is (en die, als het al te zwaar wordt, graag een grapje maakt), echt was geraakt. Het gesprek kwam zeer moeizaam weer op gang.

Dit was, zo besefte ik plotseling, ook echt. Vrijwel geen regie, maar zoals zovaak in het leven slechts improvisatie. Hier waren geen maskers meer. Ook dit was echt, authentiek en menselijk. Je kunt nog zoveel theologen en filosofen over de zin van het leven laten nadenken, maar zo dicht bij ervaringen van menselijkheid zoals we die vanavond zagen, naderen de meeste van hen nimmer.

En plotseling besefte ik ook: Smits is net zo gedreven als de idolen waar hij mee omgaat. En daar ging de hele avond over: over die gedrevenheid en de authenticiteit die daarmee in het ideale geval gepaard moet gaan. Maar tegelijkertijd blijft ook Smits een mens – een feit waar hij ronduit voor uitkomt. Het besef van de eigen eindigheid waar hij vanavond (veelal impliciet) blijk van gaf – het besef van de relativiteit van alles – was wat hem voor mij sympathiek maakte. De harde en gladde businessman bleek plotseling een gewone buurman te zijn. Hij is iemand die dat wat hij preekt ook zelf in praktijk brengt.

Aan al het goede komt een eind, dus ook aan dit programma. En dat is maar goed ook, want het zijn lange zomeravonden. Maar wat mij betreft mag Zomergasten volgend jaar gewoon weer op tv – graag zelfs! – en heel graag weer met Joris Luyendijk!

(Geschreven net na de uitzending.)

Advertisements
  1. #1 door min6 op 4 september 2006 - 11:33

    Ik ben het grotendeels met je eens.
    Maar Smits’ opmerkingen dat Idols geen freakshow moest worden, en dat eerlijkheid (voor wie Idols gezien heeft: botheid) nou eenmaal nodig is, vond ik toch wat scheef.
    Diezelfde man zat een jaar geleden bij Jensen een afgewezen Idols kandidaat (die dat zelf nog niet helemaal begrepen had, Herman) volmondig uit te lachen.
    Erg openhartig ook, dat hij gisteren zijn Idols-uitspraak ‘je bent dik en te lelijk’ wilde verdedigen, maar weinig overtuigend.

%d bloggers liken dit: