God in Nederland, 1966-2006

Vandaag wordt op een symposium in Hilversum het nieuwe onderzoek God in Nederland gepresenteerd. Het laatste onderzoek dateert van 1996, en nu is er weer 10 jaar lang onderzoek gedaan naar de rol van (christelijk) geloof in Nederland. De hele periode waar nu naar gekeken wordt, is 40 jaar: 1966-2006.

De uitkomst? Die is niet in een zin samen te vatten. Toch is een frappante uitkomst dat de gelovigheid niet toeneemt en zelfs lijkt af te nemen, terwijl de aanhang van het atheïsme groeit. Bovendien beleven gelovigen hun geloof intenser, volgens het persbericht. Er is dus een trek naar wat ik ‘fundamentalisme’ zou noemen zichtbaar onder gelovigen. De onderzoekers spreken van een polarisatie, en die is erg gevaarlijk. Polarisatie in Amerika onder gelovigen en ongelovigen is de oorzaak geweest van de huidige culture war. Krijgen we die ook in Nederland? Of is die – gezien de ‘affaire Thieme’ al aan de gang?

Morgenavond wordt in een extra lange uitzending van Kruispunt het onderzoek uitvoerig belicht met een aantal prominente gasten. Vanmiddag zijn de opnamen daarvoor. Ik ben door Leo Fijen persoonlijk uitgenodigd bij de opnamen aanwezig te zijn.

Wordt dus vervolgd…

Advertisements
  1. #1 door Rutger Schimmel op 16 april 2007 - 09:05

    Vond het nogal tegenvallen, niet de resultaten van het onderzoek maar meer het programma. Zowel de presentator als de editing was slecht en de gasten waren allen christelijk (op de hoofdredacteur van Happinez na).
    De resultaten van het onderzoek zijn niet verbazend, men wist al dat de ontkerkelijking doorgaat en dat de religiositeit niet afneemt. Waar ik echter mij vraagtekens bij stel in dit onderzoek, is het aantal participanten. Ik vraag mij af of 1132 mensen wel genoeg is.

  2. #2 door Simon op 16 april 2007 - 09:20

    Rutger, ben het met je eens. Vond het programma echt vervelend om naar te kijken. Ze hadden het spannend kunnen maken door een boeddhist (ofzo) en een atheist te vragen in plaats van Doekle Terpstra en Agnes van Ardennen. Dit twee voegden letterlijk niets toe aan het programma. Verder is de opmerking van Taede over mogelijke polarisatie door een fundamentalistischer geloof totaal niet ter sprake gekomen en is er met geen woord gerept over de invloed van wetenschap en vooruitgang op het geloof en de kerkgang. Daarnaast is totaal niet geproken over vergelijkbare gegevens van naburige landen en mogelijke invloeden van onze trendsetter: de VS. Een gemiste kans voor Kruispunt en een verspild uurtje voor mij – en dat met dit weer! Bah!

  3. #3 door Jan Riemersma op 16 april 2007 - 09:26

    Onbegrijpelijk: wat deed Doekle daar? Die man is voorzitter van een wat onduidelijke club bestuurders die niet direct op christelijke wijze het onderwijs verzieken en hun personeel onheus bejegenen, maar afgezien daarvan: wat voor expertise heeft deze man? Hij heeft de sociale academie gedaan, thats all.
    Heb het programma niet uitgekeken. Waardeloos en nietszeggend (ben alleen nieuwgierig geworden naar Happinez, maar vrees het ergste).

  4. #4 door Taede A. Smedes op 16 april 2007 - 09:37

    Er werd inderdaad in de studio na afloop ook al gereageerd dat de belangrijkste vragen en kwesties niet aan de orde zijn gesteld. Zo wordt bijvoorbeeld geen aandacht besteed aan moslims, hoewel die een groot deel van de Nederlandse bevolking zijn. De explosieve stijging van het atheïsme is niet ter sprake gekomen, evenmin als de sterke ‘fundamentalisering’ onder gelovigen (mijn term, de schrijvers van het boek spreken over ‘polarisatie’, het verschijnsel dat gelovigen die de Bijbel nog wel lezen en nog wel naar de kerk gaan over het algemeen ‘intenser’ hun geloof beleven). En ook is voornamelijk gekeken naar de mening van mensen over het instituut kerk. Er is bijvoorbeeld niet gevraagd naar het vertrouwen wat mensen in predikanten, pastors, etc. stellen (dan waren de cijfers waarschijnlijk nog dramatischer geweest). Nee, veel is onbelicht gebleven. In de studio is nadien nog anderhalf uur lang gediscussieerd, en daar kwam wel naar voren dat veel mensen snel een vervolgonderzoek willen. Kijken of dat er gaat komen.
    Ik vond overigens dat Doekle Terpstra en Van der Donk (van het WRR-rapport) de zinnigste opmerkingen hadden van de hele middag/avond. Zij gaven aan dat de kerk zich veel meer van de traditionele vormen moet losmaken. Bisschop de Korte en Plaisier spraken slechts in gemeenplaatsen, zakten tijdens de discussie achteraf terug in een algehele lethargie, en waren daarmee voor mij het levende bewijs dat de kerk ten dode is opgeschreven…

  5. #5 door Jan Riemersma op 16 april 2007 - 12:22

    Maar Taede, die mening van Doekle heeft bijna iedere (ex-)kerkganger! Hadden ze daar nou echt niet een andere persoon voor kunnen vinden? En inderdaad, het conservatisme kon met pollepels tegelijk naar binnen worden gewerkt.
    Overigens was het eenogenblik interessant, toen de katholieke voorman verdedigde dat het geloof, op zich, feitelijk niet zo heel traditioneel is: het is het directe geloof in Jezus dat telt, en niets anders. Dit geloof in Jezus hoeft niet te worden beleden met de bijbel in de hand. In de christelijke kerk hebben wij verschillende tradities die wel degelijk de moeite waard zijn en mensen zeer aanspreken: stille devotie, mijn favoriet. Jezus is een bijzondere persoon. Nu ben ik overigens een Hickiaan, en aanhanger van de pluralist theses. Maar met het Christendom kan ik toevallig wel erg goed uit de voeten, temeer ook daar ik de vele christelijke denkers buitengewoon vindt. Hoe dan ook, geloof in Jezus is het belijden van compassie met andere mensen, enz. Daar raakte hij wel de kern van het debat. En dat werd verder (ook al) niet uitgewerkt.

  6. #6 door Rutger Schimmel op 16 april 2007 - 14:38

    Taede, dat ‘de kerk zich veel meer van de traditionele vormen moet losmaken’ is zo ongeveer de mening van iedere liberale/’lichte’ christen.
    Wat ik een gemis vond was een stuk gezonde kritiek op de hedendaagse religiositeit van de Nederlander. De dames en heren in de studio vonden dat de kerk zich moest aanpassen en zich aantrekkelijker moet maken: geen een bekritiseerde de onverschillige en ronduit luie manier waarop veel Nederlanders met levensbeschouwing omspringen. Vergelijk het met literatuur. De CJP druk met het bijbrengen van cultuur onder jongeren en probeert hen ook aan de literatuur te krijgen. Hoe? Niet door jongeren door onderwijs naar het (relatief) hoge niveau van Couperus of Mulisch te tillen, maar door het naar beneden te halen, het ‘leuk’ en kauwbaar makend voor hij of zij die weinig inspanning wil doen. Schandelijk is het (men leze Desanne van Brederoo’s ‘Modern Dedain’). Hetzelfde zie ik een beetje bij religie. Men wil het leuk en simpel maken voor de postmoderne mens die tijd noch zin heeft om zich er serieus in te verdiepen. In plaats van oprecht geïnteresseerde mensen naar een spiritueel hoger niveau te tillen gaat men het ‘prakken’ voor de vaak onverschillende en luie mens. Zo maken de kerken zich belachelijk, al helemaal in de ogen van intelligente mensen, die in hun interesse in godsdienst en levensbeschouwing niet serieus genomen worden.
    Ik denk dat de grootste veranderingen op levensbeschouwelijk gebied moeten niet zozeer vanuit de kerken komen, maar juist in het onderwijs die gegeden levensbeschouwelijk onderwijs moeten geven, en bij intellectuelen die door het schrijven de publieke kennis van godsdienst kunnen vergroten, niet zozeer op de Maarten ’t Hart manier, maar eerder op de manier waarop Karen Armstrong dat doet.

%d bloggers liken dit: