Over een luie maar rijke schrijver

Hoe rijk kan een schrijver worden die lui is? Ten eerste moet je dan vaststellen wat een luie schrijver dan wel is. Laat ik het hierbij houden: een luie schrijver is iemand die slechts één boek schrijft en dat tot aan zijn dood probeert uit te melken. Of ik een voorbeeld kan noemen van zo’n schrijver, vraag je? De eerste die me te binnen schiet is de voormalig scheikundige André Klukhuhn. In 2003 verscheen van zijn hand De geschiedenis van het denken: Filosofie, wetenschap, kunst en cultuur van de oudheid tot nu (Amsterdam: Bert Bakker 2003). Een dik boek, zo’n 650 pagina’s, wat me uiterst interessant toescheen. Ik wachtte net zo lang totdat het bij de ECI te koop was, en kocht het toen met korting.

Ik had me dit jaar eindelijk voorgenomen De geschiedenis deze zomervakantie te gaan lezen, toen ik in een boekhandel in Den Haag zijn nieuwe boek Alle mensen heten Janus: Het verbond tussen filosofie, wetenschap, kunst en godsdienst (Amsterdam: Bert Bakker 2008) zag liggen. Voor maar liefst 30 euri. En wat zegt de achterflap: "In 2003 verscheen [Klukhuhns] grote boek De geschiedenis van het denken, dat een heuse filosofiebestseller werd. Alle mensen heten Janus is de langverwachte opvolger van dit boek, en het is in alle opzichten een uitgebreide en verbeterde editie". En op de site van Bruna wordt het zelfs een "nieuw meesterwerk" genoemd. Wat moet je hiervan denken?

Staande in de boekhandel dacht ik dat dit boek een vervolg was van De geschiedenis van het denken. En ik heb een zwak voor vervolgen; ik wil altijd mijn collectie compleet hebben, dus ik koop altijd vervolgen. Ik heb het dus maar gekocht. Maar wat schetst mijn verbazing toen ik vanochtend beide boeken eens doorbladerde? Het is verdomme hetzelfde boek! Even zoeken op internet levert inderdaad als resultaat op dat De geschiedenis en Janus hetzelfde boek is, een tikkie herzien en een scheutje uitgebreid. Dat staat echter nergens in het boek zelf! Ik voelde me dus flink bij de neus genomen.

En wat blijkt? Als je de recensie uit Vrij Nederland leest, dan zie je dat Klukhuhn zijn hele leven al bezig is dit boek te schrijven en te herzien. In 1989 heette het boek Hypothese van de wereld, in 1995 Sterf oude wereld, en de edities uit 2003 en uit 2008 dragen weer andere titels. Maar voortdurend hetzelfde boek, herzien en aangevuld.

Ja, Klukhuhn is het voorbeeld van een uiterst luie schrijver, die graag centjes verdient, zelf bovendien geen kennis opdoet, maar andermans en -vrouws kennis samenvat en doorgeeft. Ja, een luie schrijver, dat is ie. Rijk zal ie ondertussen al wel zijn. Rijk worden van één boek, het kan dus, mits je maar genoeg minachting hebt voor het intellect voor je lezers en ze wilt misleiden door voortdurend andere titels te gebruiken voor hetzelfde boek – alsof je een nieuw kenteken zet op een oude auto, de auto een flinke wasbeurt geeft, de olie ververst en wat andere kleine reparatietjes pleegt. Maar als iemand die auto dan als nieuw zou willen verkopen, zo iemand zouden we een oplichter noemen…

  1. #1 door Koen Vervloesem op 24 juli 2008 - 13:22

    Dat is echt wel oplichterij, ja. En is het boek nu interessant?

  2. #2 door Bart Klink op 26 juli 2008 - 18:05

    WOW! Een theoloog die “verdomme” schrijft! Dan moet het wel heel erg zijn….
    Ik snap niet zo goed waar je verontwaardiging vandaan komt. Als op de achterkant staat dat het een “uitgebreide en verbeterde editie” betreft, lijkt me het logisch dat je geen geheel nieuw boek mag verwachten. Het staat ook wel degelijk in het boek zelf, in tegenstelling tot wat jij beweert. Op pagina 28 staat namelijk: “Een belangrijk deel van wat in Janus aan de orde wordt gesteld is al eens in een voorlopiger vorm gepubliceerd. De inhoud van eerdere boeken ([Hypothese, Sterf en De Geschiedenis]) is in Janus opgezogen als inkt in een spons, wat ook het geval was met [Hypothese] in [Sterf], met [Sterf] in [De Geschiedenis] en nu dus eens temeer. […] Daarom is Janus te beschouwen als de vierde fase van een project waarvan het definitieve einde waarschijnlijk nooit in zich zal komen, laat staan zal worden bereikt.”. Klukhuhn maakt dus heel duidelijk dat de boeken gereviseerde versies zijn van één groot project.
    Ik zou hem ook zeker geen luie schrijver willen noemen. Hij heeft niet alleen de moeite genomen om een werkelijk gigantische berg primaire en secundaire literatuur te lezen (77 pagina’s aan noten met verwijzingen hiernaar!), maar ook om dit onder te brengen in een groot perspectief. Dat lijkt me zeker geen sinecure! In hoeverre hij hierin geslaagd is, kan ik nog niet beoordelen omdat ik tot nu toe alleen de proloog gelezen heb, maar ik heb hoge verwachtingen.
    Of hij hier rijk van wordt betwijfel ik ten zeerste. Het aantal mensen dat bereid is dergelijke dikke boeken over een onderwerp als dit te willen kopen, is volgens mij niet erg groot.

  3. #3 door Taede A. Smedes op 26 juli 2008 - 19:13

    Bart,
    Het mag zo zijn dat hij op pagina 28 zegt dat hij bezig is een never ending story te schrijven, maar als ik in de winkel sta, heb ik niet de tijd om de hele proloog door te worstelen om daar achter te komen. Ik vind dat het helder op de achterflap moet staan, dat dit géén nieuw boek is, maar een herwerking en uitbreiding van oud spul. Ik voel me nu gewoon bekocht.
    Ik snap natuurlijk wel waarom Bert Bakker niet expliciet vermeldt dat het NIET om een nieuw boek gaat: de uitgever wil immers dat mensen als ik graag het boek kopen in de waan dat dit een nieuw boek is. Maar ik vind het verre van netjes.
    Ik begrijp trouwens niet waarom BB een boek als dit steeds maar weer opnieuw uitgeeft – de enige reden die ik kan bedenken is dat het boek toch goed verkoopt en dus veel opbrengt. Geen enkele uitgever gaat zo’n pak papier zomaar uitgeven, en al helemaal niet als het niet nieuw is. Tenzij Klukhuhn zo rijk is, dat hij alle drukkosten voor zijn rekening heeft genomen…
    Veel plezier met lezen overigens – ik hoor graag wat je ervan vindt. Ik heb voorlopig even genoeg van Klukhuhn (en bovendien moet ik nog een heleboel recensieboeken doorploeteren)…

  4. #4 door Judo op 19 december 2009 - 21:47

    Hij verdient er heel weinig mee en als je zo boos bent moet je inderdaad boos zijn op de uitgever die wil dat de mensen ’t boek kopen want de uitgever én de boekhandel verdienen er het meest aan. Voor de 30 euro die jij er voor betaalt krijgt Klukhuhn 3 euro en hij verkoopt er heel weinig.

%d bloggers liken dit: