De verdampte essentie van onze politici

Gisteravond hoorde ik een jongetje dat minister-president Mark Rutte voor het eerst ontmoette zeggen: “Als ik hem op TV zag, dan was hij altijd nep. Maar nu is hij best wel… tsja, echt.” De onbevangen eerlijkheid van een kind. Rutte glimlachte en zei: “Kom, ik geef je een knuffel”. Een stille bevestiging, of zocht Rutte troost in de armen van de waarheid?

Want wat zijn politici? De politici die we op TV zien zijn leeghoofden. Het zijn geen personen, maar maskers waardoorheen lucht piept en kraakt. Het zijn etalagepoppen die geen enkele binnenkant meer hebben, die zich in dienst hebben gesteld van anderen – formeel in dienst van het volk, maar we weten allemaal dat het zo natuurlijk niet werkt. Hun bestaan staat geheel in het teken van een functie. Want ministers worden uitgezocht niet om wie ze zijn, maar om wat ze kunnen.  En meestal is dat besturen. Managen. Ministers zijn bedoeld om te verbinden, om de verbinding te leggen binnen0 de ministeries waar ze verantwoordelijk voor zijn, verbindingen te leggen tussen de duizenden ambtenaren die in een starre hiërarchie werken, waar macht en onderlinge minachting heersen en slechts de resultaten tellen. De minister is het hoofd op dat lichaam. Een pop, een hoofd zonder inhoud.

En hun stemmen die we op TV horen zijn zo vaak nietszeggend. Ministers zijn de onbetwiste kampioenen van de flatum vocis. Minister-president Balkenende was zo’n leeghoofd, die in iedere discussie zo wist te antwoorden dat er niets werd gezegd. Er werd slechts lucht uitgestoten. Maar wie goed kijkt en luistert, die ziet dat dit geldt voor alle politici. Alsof de spindoctors en andere adviseurs met theelepeltjes alle inhoud uit de hoofden hebben weggeschraapt zodat een leeg omhulsel overblijft waar iedereen die de macht heeft of wil hebben, doorheen kan blazen.

Dat is de vloek van de politiek. Het is beeldvorming. De persoon van de politicus verdwijnt en ervoor in de plaats komt een beeld. Een beeld dat er niet is, maar dat wordt geschapen, gecreëerd door de spindoctors, de speech-schrijvers, de gesticulatie-adviseurs, de TV-makers. En de politici laten het willoos over zich heen komen, accepteren de leegheid die hun bestaan krijgt. Ze kunnen ook niet anders, hun wil hebben ze ingeruild voor macht – schijnbare macht die uiteindelijk slechts uiterlijk vertoon is: een mooie auto, een groot huis, een duur horloge, een Armani-maatpak. Maar dat alles als schamele compensatie van een onmetelijk verlies: het verlies van zelf.

“In 1842 schreef de Franse schrijver Charles Nodier dat poppen de beste acteurs zijn omdat ze geen innerlijk hebben. Deze uitspraak werd gedaan door een man die leefde in een tijd van terreur en geweld. Volgens hem was bloedvergieten het gevolg van het feit dat mensen te veel last hebben van hun innerlijke gemoed. Hij voegde eraan toe dat marionetten cruciaal zijn, niet alleen voor theater maar ook voor de democratische samenleving waar hij zo naar smachtte. Alleen wezens die niets zelf vinden, kunnen op een veilige manier de instituties bewaken. Poppen dus.”

(René ten Bos, Stilte, geste, stem: Een filosofisch drieluik. Amsterdam: Boom 2011, 187.)

 

Advertisements
  1. #1 door Ab Flipse op 27 februari 2011 - 13:52

    Je noemt Balkenende, en je hebt gelijk. Maar toch niet helemaal, want deze man had namelijk wel een soort samenlevingsvisie, toen hij begon (waar je het natuurlijk mee eens of oneens kunt zijn). De huidige leiders heb ik daar nog helemaal niet op kunnen betrappen. Dus wordt lastig kiezen woensdag.

  2. #2 door Taede Smedes op 27 februari 2011 - 14:00

    Ab,
    Je slaat de spijker op zijn kop! Sommige politici beginnen met een visie. Je noemt Balkenende, ik denk dan ook aan Plasterk – daar hadden zoveel academici iets van verwacht, en die man heeft werkelijk niets, maar dan ook niets weten te bewerkstelligen (hoewel hij in discussies af en toe toch best redelijke dingen zei). De huidige politici zijn inderdaad om te huilen. Het zijn allemaal leeghoofden, managers zonder visie of kennis die drijven op het ambtenarenapparaat van de ministeries en bij iedere golf een andere kant opdrijven. Opportunisme voert de boventoon. Integriteit is een woord dat hen onbekend is. Bedroevend. En dan te bedenken dat sommigen van hen ooit ook met een heldere visie op de samenleving zijn begonnen…

  3. #3 door elisha van der Vegt op 28 februari 2011 - 10:13

    Vanochtend las ik:
    ‘De Heer kent de gedachten van de wijzen; hij weet dat ze niet meer dan lucht zijn.’

%d bloggers liken dit: