Een nieuwe spelregel: Geen “Wikipedia-argumenten” meer

De afgelopen tijd lag ik op dit blog regelmatig met een aantal mensen in de clinch over ufo’s. Vaak werd mij verweten dat ik niet kritisch genoeg was ten aanzien van bepaald “bewijsmateriaal”. Ik heb gemerkt dat veel blogbezoekers daarbij Wikipedia-artikelen als argument gebruiken. Daar komt vanaf nu een einde aan…

Wikipedia is een fantastische bron van informatie, vooral van snelle informatie. Ik gebruik Wikipedia vaak zelf ook; ik heb zelf de nieuwe Wikipedia-app op mijn smartphone staan. Waarom dan toch dat verzet tegen het gebruik van Wikipedia in discussies? Mij gaat het inderdaad om het gebruik van Wikipedia.

Ik heb gemerkt dat sommige blogbezoekers Wikipedia gebruiken niet als een bron van informatie, maar als een autoriteit. Een voorbeeld (even lukraak gekozen) is een recente reactie van Tjerk Muller. In een discussie over de ufo-waarneming van Amerikaanse militairen in het Britse Rendlesham Forest in 1981, kwam Muller met het argument dat volgens het Wikipedia-artikel over deze zaak slechts één van de militairen een voertuig zou hebben gezien, dat die zijn verhaal steeds meer opblies, etc. Muller verwijt mij vervolgens:

Je zou als academicus toch iets kritischer moeten zijn ten aanzien van buitengewone claims, en even natrekken of de getuigenissen in dat boek van Kean (allen van ufo-gelovigen) ook echt stroken met de oorspronkelijke feiten.

Muller maakt hier een aantal argumentatiefouten. Allereerst de drogreden die genoemd wordt poisoning the well. Door te stellen dat Kean “ufo-gelovigen” zouden zijn, suggereert hij dat hun argumenten of beschrijvingen niet kunnen kloppen, omdat degenen die ze uiten bevooroordeeld zijn. Tevens is dit een versie van de genetische drogreden, want het zou best kunnen dat de “buitengewone claims” juist zijn, ongeacht de bron ervan.

Maar het ergste vind ik nog dat zijn reactie een autoriteitsargument behelst. Muller verwijst namelijk naar het Wikipedia-artikel over de Rendlesham Forest zaak en dat is voor hem blijkbaar betrouwbaarder dan de getuigenverklaringen van de betreffende militairen in het boek van Kean. Ik word verweten niet kritisch genoeg te zijn, omdat het Wikipedia-artikel een andere beschrijving van zaken geeft. De vraag daarbij is echter of de informatie in het Wikipedia-artikel juist is. Muller verwijst niet naar studies die over het Rendlesham Forest incident verschenen zijn. Muller neemt dus op geloof aan dat het Wikipedia-artikel een betrouwbare beschrijving geeft, waarmee hij de schijn wekt, dat Wikipedia in dezen het laatste woord heeft.

Een dergelijke argumentatieve move kan beschouwd worden als een argumentum ad verecundiam. In feite is het gebruik van Wikipedia-artikelen als argumentatieve move een vorm van: Mijn leraar zegt het, dus het is zo. Met Wikipedia waant iedereen zich plotseling een autoriteit. Wie kan nu verweten worden niet kritisch te denken?

Wikipedia-artikelen zijn anoniem. Ze mogen de naam hebben dat ze over het algemeen betrouwbare informatie geven, toch is het aan veel universiteiten verboden voor studenten om Wikipedia als bron van informatie te geven. En terecht, omdat meestal absoluut niet duidelijk is wat de bron van specifieke informatie is. Veelal wordt in Wikipedia-artikelen verwezen naar andere websites als bron voor een bepaald idee of argument, waarbij dus feitelijk een vervolgstap zou moeten volgen, namelijk het checken van de informatie op de gelinkte website. En ook als verwezen wordt naar boeken, zouden die eerst gecheckt moeten worden om te zien of de betreffende passage wel juist is gelezen. Het is simpelweg onwetenschappelijk om Wikipedia-informatie als een autoriteit aan te nemen. Opnieuw, het kan best zijn dat Wikipedia-informatie over het algemeen betrouwbaar is, maar dit kan nooit een argument zijn om Wikipedia-artikelen als autoriteit in een discussie op te voeren. Dit levert simpelweg een drogreden op.

Ik heb er genoeg van dat blogbezoekers “Wikipedia-argumenten” geven, autoriteitsargumenten op basis van Wikipedia, waarbij zij dus tevens impliciet en meestal onterecht pretenderen op vlak van dat artikel een autoriteit te zijn (immers, zij achten de informatie van het betreffende artikel als betrouwbaar). Vandaar dat ik per direct een nieuwe spelregel in discussies op mijn blog invoer: argumenten op basis van Wikipedia-artikelen zijn per direct niet langer toegestaan in discussies.

Iemand mag best verwijzen naar Wikipedia-artikelen als informatiebron. Zo heeft bijvoorbeeld Eelco in een discussie wel eens iemand gewezen op het Wikipedia-artikel over de Big Bang theorie. Vanuit zijn wetenschappelijke expertise achtte hij het artikel voldoende betrouwbaar als bron van snelle informatie. Dit was echter geen argument in een discussie, maar een informatieve opmerking en vandaar dat ik zoiets zou toestaan. Maar het is niet langer toegestaan om in een discussie argumenten naar voren te schuiven op basis van een of meerdere Wikipedia-artikelen.

Advertisements

, ,

  1. #1 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:15

    Dit is wel heel bizar: wikipedia is een encyclopedie, en een bron van kennis. Die kennis stelt meestal het huidige paradigma voor, en dient als ijkpunt tegenover nieuwe claims.

    Je kunt het beschouwen als een ‘state of play’, ons huidige begrip van iets gebaseerd op de feiten en argumenten van vele, vele mensen. En die wil jij gewoon overboord gooien ?

    Ik ben het met je eens dat je niet blind moet vertrouwen op wikipedia, maar geeft wel het huidige paradigma weer. Dat is het doel van elke encyclopedie, zowel wikipedia als de Brittanica of de Winkler Prins.

    Die laatste heb ik twee maanden geleden nog bij het oud papier gezet. Wikipedia is beter (de engelstalige versie) en makkelijker beschikbaar. En voor iedereen.

    We mogen dus ook niet van de Britannica of de WP gebruik maken ?

  2. #2 door Steven op 22 februari 2012 - 10:19

    Lijkt me een beetje kort door de bocht, Taede. Hoe wil je onderscheid maken tussen ‘argumenteren op basis van Wiki’ en ‘naar Wiki verwijzen als argumentatiebron?
    Dit is niet te handhaven, ik zou het terugtrekken. Malloten die hun eigen opinies verwarren met feiten haal je er zo toch niet uit. Die kun je beter ad hoc van repliek dienen.

  3. #3 door Taede Smedes op 22 februari 2012 - 10:24

    Steven,

    Lijkt me een beetje kort door de bocht, Taede. Hoe wil je onderscheid maken tussen ‘argumenteren op basis van Wiki’ en ‘naar Wiki verwijzen als argumentatiebron?

    Nee, naar Wikipedia verwijzen als informatiebron. Het zal in de context bekeken moeten worden hoe Wikipedia gebruikt wordt, maar meestal is dat wel duidelijk. Ik weet niet of de spelregel te handhaven is. Ik hoop dat bezoekers wat zorgvuldiger zullen kijken naar hun eigen reactie wanneer ze naar Wikipedia verwijzen. De tijd zal het leren.

  4. #4 door Taede Smedes op 22 februari 2012 - 10:31

    Eelco,

    De artikelen van Winkler Prins, Britannica, etc. zijn niet anoniem. Ook bijvoorbeeld de Stanford Encyclopedia of Philosophy is dat niet. De auteurs van al die encyclopedieën zijn bovendien experts op het vakgebied dat zij beschrijven. De auteurs van Wikipedia zijn anoniem (ja, ik weet het, er is wel een manier om erachter te komen wie de artikelen veranderd hebben, maar toch).

    Het is inderdaad zo dat encyclopedie-artikelen een paradigma weerspiegelen. Daar is niets mis mee, en ik zeg dus ook niet dat verwijzingen naar Wikipedia helemaal niet meer mogen, maar dan alleen nog vanwege het informatieve karakter (zoals jijzelf deed over het artikel over de Big Bang theory), en niet meer als (autoriteits)argument in een discussie – tenzij je bijvoorbeeld kunt aangeven dat de informatie in een Wikipedia-artikel overeenkomt met wat auteurs A, B en C bijvoorbeeld in boek X, Y en Z schrijven. Het is een spelregel om de discussie zuiver te houden, geen wet van Meden en Perzen.

  5. #5 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:33

    Taede, ik vind dit eerlijk gezegd een vorm van censuur. Als de argumenten niet kloppen kun je dat toch gewoon zeggen ?

    En in het Rendelsham Forest verhaal is m.i. het wikipedia verhaal inderdaad betrouwbaarder gebleken dan het boek van Kean. Zie de reactie die ik onder je vorige blog gezet heb. Kean neemt wat Nick Pope schrijft letterlijk in haar boek op als hoofdstuk, maar het Geiger teller argument blijkt niet te kloppen, zoals Ridpath duidelijk aantoont aan de hand van de originele geluidsopnames en nog veel meer.

  6. #6 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:43

    Taede, Tjerk gebruikte de wikipedia helemaal niet als argument, maar wel degelijk als betrouwbare informatiebron.
    Tjerk wees je er terecht op dat er maar een man claimt de UFO aangeraakt te hebben (staat trouwens ook zo in Kean’s boek), terwijl jij de meervoudsvorm gebruikte. Wikipedia had daar gelijk.
    Over dat aanraken: http://www.ianridpath.com/ufo/pennistonnotebook.htm

    En inderdaad, de wikipedia auteurs zijn te achterhalen, en meestal wel degelijk experts.

  7. #7 door Taede Smedes op 22 februari 2012 - 10:45

    Eelco,

    Je moet even goed lezen wat er staat: niet Wikipedia as such wordt van mijn weblog gebannen, maar een bepaald gebruik ervan, dat zijn heel verschillende zaken. Bovendien is het geen censuur, maar is het een spelregel om de discussie zuiver te houden. Zoals op vrijwel ieder blog en discussieforum gelden ook hier impliciete spelregels, zoals niet schelden, vloeken, etc. Die worden door de meesten hier in acht genomen (ik heb wel eens reacties gekuist, geef ik toe, maar dat werd er dan wel bijgemeld; scheldreacties werden met opgaaf van reden geweigerd). Ik heb nu een expliciete spelregel toegevoegd aan die impliciete regels.

    Ik kom wellicht nog op Ridpath terug, maar heb het op het moment ook beredruk met allerlei andere zaken…

  8. #8 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:47

    Ik heb het betreffende wikipedia artikel nog eens doorgekeken, en dat is netjes en zakelijk in elkaar gezet. Een volstrekt andere toon dan het boek van Kean.

    Het belangrijkste is dat alle kanten van de zaak behandelt worden. Het boek van Kean doet dat niet: elke kritiek ontbreekt (niet alleen die van Ridpath).

  9. #9 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:52

    Taede, je beschuldigt Tjerk ervan wikipedia als drogreden gebruikt te hebben. Dat heeft hij niet.
    Hij heeft het als bron van juiste informatie (zo bleek) gebruikt.

    Zijn stelling over het boek van Kean heeft hij trouwens niet eens van wikipedia: dat boek wordt op die pagina niet eens genoemd !

    Ik begrijp dus werkelijk niet waar je mee bezig bent hier. Het komt allemaal wat paniekerig over.

  10. #10 door Taede Smedes op 22 februari 2012 - 10:54

    Eelco,

    Ik heb er geen tijd voor en geen zin in om hier een discussie over te beginnen. Ik heb mijn argumenten gegeven.

  11. #11 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 10:59

    Tenslotte: wat is er überhaupt op tegen om argumenten van wikipedia te citeren ??

    Dit zijn argumenten van anderen, door anderen bedacht en doordacht, en als die door de poster als goede argumenten worden beschouwd mag je die best citeren. Het is toch heel normaal ideeen van anderen te citeren, zeker als je daar achter staat ? Het posten van een argument van een ander impliceert dat je daar achter staat.

    Ik acht het zelfs beter de bron van je argumentatie te noemen i.p.v. het alleen maar te posten alsof je het zelf verzonnen hebt, daar dat toch vaak niet zo is. Veel argumenten zijn bekend, en oud. Wat ze niet slechter maakt …

    Tenslotte maakt wikipedia er een punt van veel bronvermeldingen te geven, en niet alleen maar naar andere websites. Ook naar wetenschappelijke tijdschriften en andere officiele bronnen.

  12. #12 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 11:15

    Taede: “Ik heb er geen tijd voor en geen zin in om hier een discussie over te beginnen.”

    Geen tijd, OK. Maar geen zin ?
    Dan houdt het op …

  13. #13 door Pepijn van Erp op 22 februari 2012 - 17:40

    Iemand nog in bezit van de Brittanica? Ben wel benieuwd of daar een lemma aan die Rendelsham Forest UFO is gewijd. En dan natuurlijk helemaal naar welke expert dat zou hebben geschreven.

    Wat vóór Wikipedia spreekt is dat je er juist informatie over dit wat obscure onderwerpen kunt aantreffen. Met de bronvermeldingen, de discussie- en geschiedenispagina is het toch vaak een heel aardige start voor verder onderzoek. Het heeft ook wel mijn voorkeur om direct naar de bronnen te verwijzen, omdat die meestal wat stabieler zijn dan een wiki-pagina
    Dat stukje van Wikipedia dat Tjerk aanhaalde geeft overigens als bron precies die site van Ridpath. De ‘autoriteit’ van Wikipedia rust in dit geval op die van Ridpath. Nu wijzen er wel heel veel van de bronvermeldingen van het artikel naar de site van Ridpath, wat misschien een wat vertekend beeld zou kunnen geven. En die heeft geen foto’s van zichzelf in uniform op z’n site staan, natuurlijk 😉

  14. #14 door Taede Smedes op 22 februari 2012 - 20:00

    Ik heb de hele Brittanica nog staan, in papiervorm. Ik heb al eens gekeken (geloof ik). Er staat een heel klein lemma’tje over UFO’s in, tien regels of zo. Ik zal nog eens kijken, maar het was niet veel soeps. Ik vond het eigenlijk wel verrassend, omdat, zelfs al neem je het fenomeen niet serieus, het toch een prominent verschijnsel in de Westerse cultuur is.

  15. #15 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 22:04

    Pepijn: “Dat stukje van Wikipedia dat Tjerk aanhaalde geeft overigens als bron precies die site van Ridpath.”

    Maar daar vind je ook *alle* oorspronkelijke bronnen, inclusief geluidsopnames. En op de wikipedia pagina wordt *ook* naar Nick Pope e.a. verwezen. Alle kanten worden belicht.

    In het boek van Kean is dat nu juist niet het geval …

  16. #16 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 22:28

    Pepijn van Erp: “Dat stukje van Wikipedia dat Tjerk aanhaalde geeft overigens als bron precies die site van Ridpath. ”

    Klopt dat ? Gaat het niet om referenties 35-37 van het wikipedia verhaal (die niet naar de site van Ridpath verwijzen) ?

    Nog wat leuke citaten uit het wikipedia verhaal:

    “Prominent amongst the sceptics is Ian Ridpath (mentioned above). Much of his research is available on his website,[5] which also includes much of the raw evidence, including the original eyewitness statements.”

    Zeker, deze man heeft er nogal werk van gemaakt …

    “Jenny Randles, who originally brought the case to prominence, wrote an extensive article in her book with David Clarke and Andy Roberts, (The UFOs That Never Were) entitled “Rendle Shame Forest” where she came to the conclusion that “While some puzzles remain, we can probably say that no unearthly craft were seen in Rendlesham Forest. We can also argue with confidence that the main focus of the events was a series of misperceptions of everyday things encountered in less than everyday circumstances.”

    Wellicht een interessant boek: “The UFOs That Never Were”. Een goede tegenhanger voor Kean’s boek ?
    Tweede-hands niet duur: http://www.amazon.co.uk/UFOs-That-Never-Were/dp/1902809351/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1329945869&sr=8-1

  17. #17 door Eelco van Kampen op 22 februari 2012 - 22:31

    Gelijk maar even besteld …

  18. #18 door Pepijn van Erp op 22 februari 2012 - 23:48

    @Eelco er staan inderdaad meerdere verwijzingen, ik dacht dat Tjerk doelde op referentie 8 in het eerder stuk van die wiki-pagina.

  19. #19 door Eelco van Kampen op 23 februari 2012 - 07:55

    @Pepijn:
    dat zou natuurlijk kunnen – Penniston wordt meerdere keren behandeld: de wikipedia pagina is redelijk uitgebreid.

%d bloggers liken dit: