Open brief: Hoogleraren pleiten voor meer persoonlijke vrijheid

Zondag stond er een stuk op mijn weblog, gisteren stond het op Sargasso, vandaag staat mijn artikel in het Nederlands Dagblad, en vanmiddag krijg ik een tweet van ForumC, met daarin bericht dat er een open brief is verschenen waarin 27 hoogleraren pleiten voor meer persoonlijke vrijheid. Of er een verband is tussen mijn weblog en deze actie, weet ik niet, maar ik steun de actie van harte!

Volgens de website van ForumC:

De hoogleraren, waaronder enkele Spinozaprijswinnaars, zijn verontrust dat het volgens sommigen blijkbaar niet is toegestaan dat een wetenschapper in een persoonlijk verhaal zijn opinie geeft naar aanleiding van zijn eigen ervaringen. Dit kan erin resulteren dat een wetenschapper in het openbaar alleen mag spreken over de huidige stand van zijn eigen vakwetenschap. Dat zou de vrijheid van meningsuiting voor wetenschappers sterk beperken.

De ondertekenaars, die allen binnen 24 uur gereageerd hadden, pleiten ervoor om goede wetenschap te bevorderen en tegelijkertijd de individuele wetenschappers hun persoonlijke vrijheid te gunnen. Goede wetenschap laat die ruimte.

Ik kan hier niet anders dan met “amen” op reageren.

Hier het persbericht van ForumC: http://www.geloofenwetenschap.nl/index.php/nieuws/item/370-hoogleraren-pleiten-voor-persoonlijke-vrijheid-wetenschappers.html

En hier de open brief (in PDF): http://www.geloofenwetenschap.nl/index.php/nieuws/item/download/56.html

, , ,

  1. #1 door dennisme2 op 12 maart 2013 - 16:57

    “… We moeten waken voor een klimaat waar ophef een maatstaf wordt voor wat iemand in het openbaar mag zeggen. In dat geval verruilt onze samenleving het maatschappelijk debat voor een lynchcultuur…”

    Dat is precies de vinger op de zere plek!

  2. #2 door Theo Smit op 12 maart 2013 - 22:05

    Taede,

    Wat de hoogleraren beogen met deze open brief (actie, zoals jij het noemt, en in elk geval gedateerd na jouw blog) is dan toch juist een startpunt van een ‘grotere’ discussie (met een zekere geuite verontrusting van hun kant) en juist niet een Amen waard op een deel van de brief? (Is die open brief overigens alleen aan Forum C gericht?) Tja, en dan zeggen ze: “De Universiteit Maastricht heeft nu een debat over de relatie geloof/wetenschap aangekondigd. Dat is een academisch juiste manier om met dit soort zaken om te gaan.” Mijn hemel. Hoe lang is dat debat al niet aan de gang? Dat zal dan toch wel wat ‘specifieker’ mogen worden toegespitst op wat er hier gebeurde?

    Of mis ik hier iets, Taede?

    Er zitten nogal wat aspecten aan vast! Betreft de gevallen van ‘opwinding’ wel specifiek het geloof? (Selectieve waarneming van betrokkenen op een thema?) Ook in de politiek wordt een ‘opvallende’ uitspraak tegenwoordig even hard en desnoods fel verspreid over alle media. Toch? Hoe vergelijk je dat dan? Ja, hier lag het in de sfeer van geloof én wetenschap. En binnen de ‘categorie’ spectaculaire uitspraken: en wonderen zijn daarbinnen toch nog wel een hele bijzondere categorie. (Een paus die abdiceert is ook ‘bijzonder’ nieuws, maar niet eens zó spectaculair.)

    Een van de kernen van jouw verhaal: “De claims van Van Schayck zijn natuurlijk op zichzelf genomen al wonderbaarlijk. Iemand die beweert dat hij 25 jaar geleden een wonder heeft meegemaakt, dat daar fysiek bewijs van is (röntgenfoto’s), maar die vervolgens niet in staat is om dat bewijsmateriaal te overleggen, ja, dat is twijfelachtig. Dat het hier bovendien gaat om een hoogleraar in geneeskunde is des te eigenaardiger, omdat je toch verwacht dat juist zo iemand bewijsmateriaal van een wonderbaarlijke genezing zou koesteren als ware het de Heilige Graal zelf. ”

    Dat had geen scepticus van welke soort dan ook beter kunnen verwoorden! Maar dan weten we nog niet het antwoord. Maar daar gaan de hoogleraren ook niet op in. Kies, maar daar zou ik ze toch ook graag over horen. Gelovige wetenschappers, zeker die van de statuur van Van Schayk, moeten zichzelf deze ‘media-pijn’ overigens ook niet aandoen. Het roept vooral de vraag op waarom de wetenschapper in hem toen dan niet onmiddellijk wakker werd.

    Je vervolgde met: “Maar goed, vervolgens begint zo’n verhaal in onze geseculariseerde samenleving een eigen leven te leiden, en binnen enkele weken is blijkbaar de druk zo hoog opgelopen, dat diezelfde hoogleraar zich genoodzaakt ziet om zijn functie als directeur van een onderzoeksinstituut neer te leggen. Gaat er dan niet wat mis? Daar wilde je de zaak algemener maken, en als belangrijkste vraag, toegelicht in je naschrift.

    Ja, dat zou ook zo kunnen zijn, maar a. hij noemde ook ‘persoonlijke redenen’ en b. zie boven: is het wel zo specifiek dat je van heksenjacht kunt spreken en c. ik ben bang dat dit soort zeer hard werkende wetenschappers absoluut geen tijd en notie hebben van al die ‘twitter’ – effecten van tegenwoordig. Dat lijkt me vooral ook zo jammer voor de beslist ook aardige man op zo’n filmpje. Niet gehaaid genoeg, te véél met de wetenschap bezig in een bos vol wolven.

    Maar eerst de kernvraag toch beantwoorden: waarom werd de wetenschapper in de gelovige man niet heel heel erg wakker toen? Wat een alternatieven aan verklaringen, of op zijn minst gauw alles bepreken met collega’s, al of niet adhv de foto’s . Dat zou ik eerst nog graag ooit horen van de wetenschapper zelf. Een ‘aanleiding’ moet toch eerst duidelijk zijn. Als Cees Dekker in een niet-nano-interview ineens zou zeggen dat hij van zijn geloof is afgevallen, zou dat ‘landelijk’ nieuws zijn. Op dezelfde manier. Evenzo als sommige bekeringen vanuit schrijverschap of wetenschap tot de RK kerk ook groot ‘landelijk’ nieuws waren. Dat we twitteren en twetteren, ik heb geen echt *belangrijke* reacties gezien in de richting van heksen- jachten.

    Maar laat de 27 professoren maar wat meer zeggen dan over ‘wonderen’ in het algemeen. Het is inderdaad ook een wonder dat ik dit op een site van een theoloog kan schrijven, puur technisch al. Laat ze eerder dan het zoveelste debat opkomen voor een behoorlijke baan voor sommigen aan een behoorlijke universiteit op een behoorlijke faculteit theologie. (Ook als er daar ingedikt moet worden, zoals dat al vanaf het begin van de jaren tachtig zo is, en al langer.)

  3. #3 door Theo Smit op 13 maart 2013 - 00:04

    Nog een kleine correctie en aanvulling. Bij b. zie boven: is het wel zo specifiek dat je van heksenjacht kunt spreken, moet staan: heksenjacht op gelovigen. (Het wordt menens namens de inmiddels ‘overtuigde’ oudere agnostici, de in principe ‘mildste’ mensen die nou ja weten en/of voelen dat er veel geblaaskaakt wordt vanuit allerlei richtingen. De een kent zijn wiskunde en fysica niet, de ander de ‘moderne’ filosofie niet, de derde kan helemaal onder de indruk zijn van zoveel argumenten vanuit de Bijbel, de vierde is gnost.) Ik zie voorlopig alleen …

    De ‘overtuiging’ maar het ‘vermoeden’ van gezag heeft dezelfde uitwerking op de Peeljongen van (nog echt zelf omgezette) turf als stookwaar: waar zit de discrepantie in uw eigen ziel dan? Ik ‘hoor’ dat niet in dergelijke ‘geloofsbrieven’ van ‘grote gelovige wetenschappers’. (Als ik me niet zou beheersen zou ik gewoon zeggen: het is…, maar kennelijk oud genoeg geworden om bepaalde remmingen te hebben.)

    Aanvulling: in de jaren tachtig van de vorige eeuw (aardgasbaten vielen wat tegen, Deetman de arme verantwoordelijke voor Lubbers in dat dossier waar zijn vrouwlief nog gewoon enthousiast in een Zwart Gat zat op de radio, nu actief in de sectie: wat was er mis met de geestelijken, zelfde bestuurders-tronie nog altijd, dikke rapporten, die altijd kloppen) werden ook ‘secties’ afgeschaft op de universiteiten, vooral degene die niet zo goed in de ‘structuur’ waren in te passen (lees lastig zijn qua vragen, die de ‘bestuurders’ natuurlijk ook niet zelf ‘begrepen’, want ook te lui om te lezen over het ‘bredere’ gedachtegoed van de ander), dus zelfs ook met predikaten als goed (nee, niet excellent, maar goed is toch al wat, zeker in comparatieve zin) van een visitatie-commissie.

    Dat hart geeft me in dat er voor de theoogie opgekomen moet worden. ook al vertelt het desnoods ‘onzin’. Het is dan op zijn minst ‘menselijke onzin’.

    Onze eigenste gedachte was: allemaal wat indikken en een optie om een toen soort Taede ook aan het werk te kunnen blijven houden. Initiatief wel van een collega, nou ja een in zekere zin ook boven me gestelde. Maar wel eens. Eerst gelukt. Gewoon een verder inleveren van 10 tot 20 procent. Wel gedaan. Daarna ‘collectief’ verwijderd wegens ‘magische’ (lees, ik heb vooral ego-belangen, gezin en huis en hypotheek) krachten. Dus hoogedelwelgeleerden of zoiets, en het is geen vergelijking met het ‘bedrijfsleven’ waard. Briefjes van ongerustheid kun je altijd wel schrijven, maar allemaal een procentje of wat inleveren, en je redt een gezin van een man en een vrouw en een kind of wat, van een zekere Taede. Christelijke vakbroeders (of christelijk geïnspireerden), het kan. Gedrag zegt meer dan taal, zoals u weet. Ik wil soms wel eens bewijzen van ‘verontwaardiging’.

  4. #4 door Theo Smit op 13 maart 2013 - 01:08

    Tja, Taede, ten derde zie ik nu pas je aanvulling op de eerdere blog over die heksenjacht. Weer alles in een ander ‘daglicht’. Dank, want het verklaart ook enigszins mijn ‘trouble’ met het oorspronkelijk gestelde, maar neemt tegelijk de eerdere vragen aan de zeer hooggeleerden niet weg. Het zal wel stilzwijgen worden. Tempus omnia relevat, of zoiets. Een ‘vereniging’ van een minuut of zo, meer zal het niet blijken. Te druk met God en de wetenschap tegelijk, volkomen begrijpelijk.

  5. #5 door Steven op 13 maart 2013 - 09:08

    Ik vind het een prima open brief. Taede, weet je of en waar hij geplaatst is? Als de grote kranten hem niet plaatsen, komt het helaas ook niet veel verder dan christelijke kring. Een heksenjacht kan ook plaatsvinden door alle redelijke geluiden te negeren. Ik ben bv. benieuwd of Trouw hem plaatst, omdat die krant eerder wel uitgebreid berichtte over Van Schayck. Is het alleen nieuws als je een relletje kunt schoppen via google-journalistiek (het vak van Robin de Wever), of is het ook nieuws als een groep hoogleraren een ECHT probleem aan de kaak stelt?

  6. #6 door Taede Smedes op 13 maart 2013 - 09:10

    Er stond vandaag een stukje over in De Volkskrant. Ik vermoed om eerlijk te zijn dat er verder weinig mee gaat gebeuren als kranten het niet verder gaan oppikken. Vandaag is mijn papa-dag (heb met moeite vanochtend mijn reactie uit de laptop getimmerd), dus ik heb niet veel tijd. Iemand zou eens bij Trouw kunnen gaan informeren… (hint)…?😉

  7. #7 door Steven op 13 maart 2013 - 09:15

    Ah, ik zie nu dat Maarten Keulemans op zijn geheel eigen fijnzinnige wijze een poging tot satire heeft gedaan met de open brief. Ach, waarom zou je een medemens ook serieus nemen nietwaar? En dan ook nog medemensen die wel geslaagd zijn in de wetenschap.

  8. #8 door gerdien op 14 maart 2013 - 08:44

    Zie het Podium stuk van vandaag van professor Pieter Drenth in Trouw. Dat geeft een betere omschrijving van wat er wel en niet kan dan ForumC en die brief van 27 hoogleraren.

  9. #9 door gerdien op 14 maart 2013 - 08:50

    “De claims van Van Schayck zijn natuurlijk op zichzelf genomen al wonderbaarlijk. Iemand die beweert dat hij 25 jaar geleden een wonder heeft meegemaakt, dat daar fysiek bewijs van is (röntgenfoto’s), maar die vervolgens niet in staat is om dat bewijsmateriaal te overleggen, ja, dat is twijfelachtig. Dat het hier bovendien gaat om een hoogleraar in geneeskunde is des te eigenaardiger, omdat je toch verwacht dat juist zo iemand bewijsmateriaal van een wonderbaarlijke genezing zou koesteren als ware het de Heilige Graal zelf. ”

    Schreef Taede dat? Dan had het voor de hand gelegen dat hij de brief van de 27 hoogleraren een overdreven reactie vond.

  10. #10 door Steven op 14 maart 2013 - 08:58

    Gerdien, het stuk van Drenth is helaas niet beschikbaar op de webpage van Trouw.

    Wat Van Schayck betreft: volgens mij werd de man als privépersoon ondervraagd. Dat erbij vermeld werd dat hij hoogleraar enz. is, lijkt me logisch. Iemand die geïnterviewd wordt, moet even worden voorgesteld. Maar hij sprak, voor zover ik kan zien, nadrukkelijk als zichzelf en als gelovige (daarover ging het interview vooral). Met enige aarzeling vertelde hij, na een vraag daarover, dat hij ooit een beenverlenging had aanschouwd, ruim 25 jaar geleden. Tja, als je dat niet meer mag zeggen…

    De eis van fysiek bewijs vind ik in dit specifieke geval enigszins overdreven. Het is meer dan een kwart eeuw geleden, dus die foto’s waarover hij spreekt, zijn er vast niet meer. Hij hangt het verder niet aan de grote klok, gebruikt geen gebed in zijn praktijk, beschouwt de Bijbel niet als wetenschappelijk boek, heeft een prima reputatie als wetenschapper en arts. Kortom, wat wil je nog meer?

    Tenzij de man liegt (en waarom zouden we dat aannemen), heeft hij blijkbaar iets meegemaakt dat voor hem zo overtuigend was dat hij gelooft dat hij een beenverlenging heeft gezien. Meer is er niet aan de hand. Ik snap al die commotie eerlijk niet.

  11. #11 door gerdien op 14 maart 2013 - 10:05

    De commotie is volledig het werk van ForumC: eerst dat stuk in Trouw van Cors Visser en nog iemand, en dan de door ForumC georganiseerde brief van 27 hoogleraren. Typisch geval van krijsen voordat je geslagen wordt.

  12. #12 door Steven op 14 maart 2013 - 10:19

    Nee, da’s niet waar. Het artikeltje van Visser en Kruse was een reactie op de commotie die overal ontstond, zowel in de pers als op websites. Daarna trad Van Schayck af, en de brief van de hoogleraren was daar weer een reactie op. Je doet het nu voorkomen alsof er niemand over sprak, voordat ForumC begon.

  13. #13 door Taede Smedes op 14 maart 2013 - 10:27

    Gerdien, Steven,

    Daar komt nog bij dat ForumC reageerde na mijn artikel op mijn website en in het Nederlands Dagblad over de “heksenjacht” op gelovigen. Ik legde in mijn ND-artikeltje de nadruk op vrijheid van meningsuiting voor hoogleraren aan universiteiten. Dit accentueert ook ForumC. ForumC heeft mijns inziens alleen faciliterend opgetreden, omdat zij simpelweg een groot netwerk hebben en dus snel coördinerend kunnen optreden. Mij lijkt daar niets mis mee.

  14. #14 door gerdien op 14 maart 2013 - 11:49

    Met andere woorden, Taede is de commotie begonnen?

  15. #15 door Taede Smedes op 14 maart 2013 - 11:57

    Gerdien,

    Ik vermoed uiteindelijk van wel ja. Niet de commotie rond Van Schayck natuurlijk, dat was al aan de gang. Maar ik heb sterk het vermoeden dat het balletje van die open brief is gaan rollen door mijn “heksenjacht”-blog.

  16. #16 door Steven op 14 maart 2013 - 12:04

    Het ND-artikel wel, denk ik. Of dat ook geldt voor de brief van de hoogleraren, weet ik niet. Vermoedelijk lopen dit soort processen redelijk analoog. Geval van convergerende evolutie🙂

  17. #17 door Taede Smedes op 14 maart 2013 - 12:17

    Steven,

    Het zou kunnen dat het een geval is van convergentie, feit is wel dat verschillende medewerkers van ForumC ’s ochtends mijn blog enkele keren met uitroeptekens hebben geretweet en hebben becommentarieerd. ’s Avonds was daar ineens die brief. Ik vermoed dus dat ik (ietwat oneerbiedig gezegd) een slapende hond heb wakker gemaakt.

  18. #18 door Steven op 14 maart 2013 - 14:01

    Taede, het artikel van Kruse en Visser (chef ForumC) in Trouw dateert van 5 maart. Daarin wordt gerefereerd aan “heftige discussies” in Trouw van 25 februari, over het geval Van Schayck.

    Jouw artikel over de heksenjacht dateert van 10 maart. ForumC was toen dus al minstens 5 dagen bezig met in de gordijnen klimmen. Het ND heeft jouw verhaal weer opgepikt.

    De brief van de hoogleraren komt voort uit een initiatief van ForumC, heb ik begrepen. Jouw artikel kan een rol gespeeld hebben, maar niet noodzakelijk. Ze waren immers al bezig met mobilisatie? Kruse komt in beide lijsten voor.

  19. #19 door Taede Smedes op 14 maart 2013 - 14:04

    Steven,

    Nogmaals, ik sluit niet uit dat er van convergentie sprake is. Het zou idd kunnen dat mijn artikel een katalisator was. Ik wil me natuurlijk ook niet al te belangrijk wanen.😉

  20. #20 door Steven op 14 maart 2013 - 14:15

    Nee, je hebt al genoeg aangericht🙂

%d bloggers op de volgende wijze: