De Volkskrant en de titel die niet mag

Vanochtend stond een stuk in de Volkskrant over de voorlopig uitgestelde promotie van de Amsterdamse promovenda Karima Kourtit. Het stuk ging over allerlei verdachtmakingen en geruchten. De kop was al helemaal tendentieus, namelijk “Promovenda geeft zich al jaren uit voor doctor”. Het gekke was, dat die kop in het stuk verder vrijwel niet ter sprake kwam. Later vandaag kwam op de website van de Volkskrant een artikel te staan met iets meer inhoud, maar toch. Over de inhoud van het proefschrift kan ik niets zeggen, ik weet daar niets van, en dat moet bovendien een commissie van wijze (vermoedelijk) mannen maar uitzoeken. Mij gaat het vooral om de schreeuwerige kop dat de promovenda “al jaren” over de schreef ging, en zich “al jaren” uitgaf voor doctor. Ik heb sterk de indruk dat de Volkskrant een hype aan het creëren is.

Wie op internet zoekt op “Dr. Karima Kourtit” die vindt niet veel combinaties. De enige combinatie in feite is die, welke ook op de website wordt geciteerd, een artikelenbundel waarvan Kourtit, Peter Nijkamp (haar promotor) en ene Roger Stough de editors zijn. Het gaat om de serie Advances in Spatial Sciences, uitgegeven door Springer. Op de website bij Springer zijn geen titels te vinden. Bovendien staat Kourtit niet in de lijst met “Series editors”.

Maar wie even verder zoekt op Google, komt terecht bij de Canadese versie van Amazon (Amazon.ca), daar is het beruchte boek in te kijken: http://www.amazon.ca/Drivers-Innovation-Entrepreneurship-Regional-Dynamics/dp/3642179398. En wie dan even naar beneden scrollt naar de sectie van “Editors” die ziet inderdaad dat voor Karima Kourtit de titel “Dr.” staat. In de rest van het boek worden geen titels gebruikt.

Ik heb op internet geen andere wetenschappelijke publicaties van “Dr.” Karima Kourtit kunnen vinden. De hele Volkskrant-hype lijkt gebaseerd op deze pagina van de Springer-serie. Op nog slechts één andere plek die ik kon vinden wordt Kourtit als “Dr.” betiteld, namelijk in een call for papers van het tijdschrift “Sustainability”: https://www.mdpi.com/journal/sustainability/special_issues/cities-waterfront-infrastructure. Hier is het de vraag of het wellicht een slordigheid van de uitgever betreft.

(Wat overigens wel opvalt als je zoekt op “Karima Kourtit” is dat haar naam in vrijwel elk zoekresultaat gepaard gaat met die van haar promotor Peter Nijkamp. Wat dat impliceert, daarover ga ik niet speculeren, ik weet het simpelweg niet.)

Is dat gedoe met die titel nu allemaal erg? Het is niet netjes, maar wie treft nu schuld? Ik heb in het verleden met Springer te maken gehad. En laat me zeggen dat die uitgeverij verre van helder communiceert. Ze drukken daar soms zaken af, die vooraf niet door de redacteuren of auteurs zijn aangegeven. Het kan dus zijn dat Springer er gewoon van is uitgegaan – zoals ook meestal het geval is – dat een editor van een hoogstaande wetenschappelijke serie geen promovendus is, maar een reeds gepromoveerde academicus. Ze zijn er in dat geval wellicht vanuit gegaan dat Kourtit gepromoveerd was. Foute assumptie, maar is dat Kourtit te verwijten? Daar komt bij dat wie proefdrukken nakijkt, meestal kijkt naar fouten in de hoofdtekst en niet naar allerlei “bijzaken” als colofon etc. (Bovendien krijg je meestal proefdrukken van de teksten zelf, en lang niet altijd van de omslag, colofon en/of inhoudsopgave van het betreffende boek.) Ten slotte kent men in het Engels de titel “drs.” niet als titel voor een promovendus/a. Misschien dat een overijverige stagiair bij Springer het als een typefout heeft opgevat en daar “dr.” van heeft gemaakt? Ik kan mij dus voorstellen dat dit gewoon een fout van Springer is, en dat Kourtit en Nijkamp niet veel te verwijten valt.

Maar ik weet het uiteraard niet zeker.

Wel lijkt het er sterk op dat de Volkskrant een hype aan het maken is van deze ene publicatie. Het zal zo zijn dat er met het proefschrift iets aan de hand is – een promotie wordt niet zomaar afgeblazen en al helemaal niet op zo korte termijn. Dat Kourtit zich “al jaren” uitgeeft voor doctor, lijkt mij – zoals ik het nu kan overzien – schromelijk overdreven. Tenzij ze “dr.” op haar visitekaartje heeft staan.

Maar goed, misschien dat er de komende dagen nog lijken uit de kast komen. We wachten af.

(Ter afsluiting: ik ben geen hoogleraar, maar ik heb mij jaren voor professor uitgegeven. En wordt zo ook af en toe nog aangesproken. In België. Waar namelijk iedere academicus die lezingen of  colleges geeft, wordt aangesproken met “professor”, inclusief “Prof.dr.” wanneer het een aankondiging betreft van een lezing. Toen mijn naam zo ooit pontificaal op een poster prijkte als aankondiging voor een grote lezing, heb ik daar een opmerking over gemaakt, omdat ik vond dat dat niet kon. Ik ben immers geen hoogleraar. De Vlaamse organisatoren meldden dat zij dit altijd zo deden.)

Aanvulling: Ondertussen heeft ook Ad Valvas toegegeven dat er heel veel geruchten zijn en weinig feiten en dat berichtgeving dus voorzichtig moet gebeuren: http://www.advalvas.vu.nl/nieuws/ophef-rond-promovenda-vooral-veel-geruchten-weinig-feiten.

Toch lijken sommigen daar lak aan te hebben, en trekken zo hun eigen conclusies, zoals te zien is op Twitter.

Aanvulling, 31 mei 2013: Er zijn bij nader onderzoek nog een aantal links te vinden waar “dr.” Kourtit op te vinden is:

http://www.nieuwsbank.nl/inp/2013/05/16/Y114.htm (De lijst van finalisten voor de Amsterdam Science & Innovation Award 2013)

http://link.springer.com/content/pdf/bfm%3A978-3-642-17940-2%2F1.pdf (PDF-file; nog een geredigeerde bundel van Springer waarin Kourtit als editor met “dr.” genoemd staat.)

Via Twitter werd ik er op geattendeerd dat er ook conferentieverslagen en presentaties online zouden staan waarin haar titel met “dr.” werd vermeld. Weblinks worden niet gegeven, de Volkskrant beroept zich op “inside information” maar weigert op dit moment iets naar buiten te brengen. Het is allemaal maar een raar zaakje.

, ,

  1. #1 door Steven op 31 mei 2013 - 14:22

    Taede, volgens mij gaat het bij de google-link en de link van springer (onderaan je post) om hetzelfde boek, nl. “Drivers of Innovation etc.”. Dus dat is geen extra zonde, maar dezelfde zonde.

    Ik moet zeggen dat ik het VK-artikel bij eerste lezing ook wat overtrokken vond. Dit soort dingen gebeurt wel vaker, inderdaad omdat men in het buitenland het verschil vaak niet kent tussen ‘drs.’ en ‘dr.’ en omdat typo’s heel gauw gemaakt zijn. Het schijnt in Duitsland ook wel gebeurd te zijn dat Nederlandse doctorandi werden aangekondigd als ‘dr. dr.’ (men dacht dat ‘drs.’ meervoud was). Inderdaad moet de auteur erop letten dat het niet gebeurt, maar aan de andere kant: als je echt op zoek zou gaan naar meer van dit soort voorbeelden, denk ik dat we er genoeg vinden.

    De kop “Promovenda geeft zich al jaren uit voor doctor” suggereert bewuste misleiding. Dan moet er meer materiaal zijn dat het ondersteunt. Anders betreft het laster. Ik ben dus benieuwd naar de geheime bronnen van de VK, die zouden aantonen dat Kourtit structureel de zaak flest.

  2. #2 door Egbert op 31 mei 2013 - 17:48

    Het begint hier langzamerhand een beetje op het Skepsis blog te lijken, wat moeten we op dit blog nu in vredesnaam met topics die betrekking hebben op titelfraude.

    Afijn, het zal wel een kwestie zijn van “voor elck wat wils”.

  3. #3 door Maarten op 6 juni 2013 - 00:25

    Taede, wie is hier nu bezig met verdachtmakingen en tendentieuze berichten? Ik stoor me echt aan de grote woorden die je bezigt om de Volkskrant te besmeuren. Het is toch vrij simpel: drie gevallen van onterecht titelgebruik die jaren teruggaan. Je vergoelijkt dat meteen: ach, zal een vertaalfoutje zijn. O, waarom duikt de titelatuur dan ook in het Nederlandse taalgebied op? (http://www.nieuwsbank.nl/inp/2013/05/16/Y114.htm) En wie ben jij eigenlijk om te oordelen over deze zaak waarvan jij zelf al aangeeft dat je er eigenlijk niets van weet terwijl wij er middenin zitten? Ik vind het maar een raar zaakje, om je eigen woorden te gebruiken.

  4. #4 door Steven op 6 juni 2013 - 07:47

    Maarten,

    De VK geeft zelf aanleiding tot verdachtmakingen, door iemand publiekelijk te kakken te zetten, op basis van onvoldoende publiek materiaal. Als jullie meer hebben, kom er dan mee voor de dag. Wat jullie nu hebben gepubliceerd, geeft hoogstens te denken, maar is veel te weinig om de suggestie van bedrog te rechtvaardigen.

  5. #5 door keulemans op 6 juni 2013 - 09:38

    Ofwel: de media hebben het gedaan? Ik ben bang dat je vergeet Taede dat de VU een integriteitsonderzoek heeft ingesteld naar deze zaak en een promotie heeft geblokkeerd. Naar wat ik begrijp maakt die titelfraude (of is het een misverstand?) deel uit van het onderzoek. Overigens nadat wij het onterechte titel voeren signaleerden. En ja, wie weet is daar een prima uitleg voor, dat onderkent iedereen. Er is in elk geval wel wat uit te leggen.

  6. #6 door Steven op 6 juni 2013 - 09:49

    Maarten, als ik het goed heb begrepen, is dat onderzoek ingesteld naar een zaak die niet zo ernstig is. Het ging niet om fraude in elk geval, maar om 1-2 niet geheel correcte vermeldingen. Vroeger zou daar geen probleem van gemaakt zijn, maar nu zijn we allemaal Stapel natuurlijk. Op zich prima dat de pers daar melding van maakt, maar op zich geen big deal.

    Nu heeft de VK er vervolgens een artikel aan vastgeknoopt met de kop “Promovenda geeft zich al jaren uit voor doctor”. ‘Zich uitgeven voor’ suggereert bewust bedrog. En dat maak jij er hierboven ook van, als je het hebt over ‘titelfraude’. Dat is een zware, reputatieverwoestende beschuldiging, die vraagt om zware bewijzen. Maar zijn die er?

    Het gaat, voor zover uit de publiek gemaakte bronnen bekend is geworden, om een drietal dr-vermeldingen op plaatsen waar dat heel gemakkelijk kan gebeuren, namelijk lijsten van namen waar iedereen een titel heeft. Voor de buitenlandse bronnen is een goede verklaring: dit soort dingen komt veel vaker voor; bijna elke drs is wel eens ‘dr’ geworden in het Engels of in het Duits. Opnieuw: no big deal.

    Zo blijft eigenlijk alleen de Nederlandse lijst met prijskandidaten over. Tja, wie heeft die lijst opgesteld? En uit welke bronnen? Zijn die titels gecheckt bij de kandidaten zelf (vermoedelijk niet)? Ook hier lijkt een vergissing me de meest voor de hand liggende verklaring.

    In elk geval blijkt uit geen van deze bronnen een actieve rol van de promovenda zelf. En dat zou toch wel hard gemaakt moeten worden, als je wilt volhouden dat zij zich al jaren ‘uitgeeft voor’ doctor.

    Nogmaals: misschien hebben jullie meer materiaal. Er schijnt een anonieme brief te zijn vol beschuldigingen. Waarschijnlijk hebben jullie die ook gekregen. En er nieuws van gemaakt, na even gegoogeld te hebben. Als er niet meer is dan dit, hebben jullie je werk beroerd gedaan. Dan hebben jullie willens en wetens een reputatie verwoest, op basis van zeer mager bewijsmateriaal. Als er meer is, dan hebben jullie mogelijk gelijk. Het is dan nu wel de tijd om daarmee voor de dag te komen.

  7. #7 door Egbert op 6 juni 2013 - 20:54

    Steven, ben jij hier nu de woordvoerder van Teade, want die reacties zijn allemaal aan Teade gericht, of is hij met vakantie.

  8. #8 door Steven op 7 juni 2013 - 16:27

    Nee, geenszins. Waar Taede is of waarom hij niet reageert, weet ik ook niet. Jij reageert toch ook voortdurend op reacties die niet specifiek voor jou bedoeld zijn? Dit is nu eenmaal een forum.

  9. #9 door Taede Smedes op 7 juni 2013 - 16:39

    Steven, Egbert,

    Ik ben niet met vakantie, maar heb het wel ontzettend druk momenteel. Bovendien was ik het helemaal met Stevens reactie eens, dus zag ik niet de noodzaak om nogmaals te reageren.

  10. #10 door Steven op 7 juni 2013 - 17:01

    En blijkbaar is Maarten het er achteraf ook mee eens, want hij heeft zich na aanvankelijk protest stilgehouden. Of hij bereidt een vlammend artikel voor in de VK, waarin alle geheime dossiers openbaar komen…

%d bloggers op de volgende wijze: