Wat hebben hardlopen en meditatie met elkaar te maken? (boekbespreking)

Vandaag eens even heel iets anders! Wat hebben hardlopen en mediteren gemeenzaam? Sluiten ze elkaar niet uit, juist omdat de ene activiteit zich op het lichaam richt, en de andere op de geest?

De boeddhistische meester Sakyong Mipham schreef hierover het buitengewoon inspirerend boek Running with the Mind of Meditation, dat in de VS al een hype veroorzaakte en recent in een Nederlandse vertaling verscheen als Running buddha: Je balans vinden met hardlopen.

Het is een boek dat met kop en schouders uitstijgt boven veel andere literatuur over meditatie en mindfulness, omdat Mipham laat zien hoe je kunt leren hardlopen met een “meditatieve mindset” en zo niet alleen de eenheid en daarmee de gezondheid van lichaam en geest kunt bevorderen, maar bovendien een instrument kunt worden in dienst van een betere wereld…

Ademhaling

Dit boek van de hand van Sakyong Mipham – de spiritueel leider van het wereldwijde boeddhistische netwerk Shambhala – is een heel gezond boek. Het wil niet alleen de geest voeden, door de lezer aan te zetten tot meditatie. Maar het wil ook het lichaam van de lezer voeden, door hem of haar te inspireren om te gaan hardlopen. Meditatie en hardlopen zijn weliswaar niet hetzelfde, maar het is mogelijk om een manier te ontwikkelen om “mindful” te hardlopen, dus hardlopen “met een meditatieve mindset”. De link tussen beide is de ademhaling. Tijdens het mediteren focus je op de ademhaling, de ademhaling is dan het instrument om je geest tot rust te brengen. En ook tijdens het hardlopen bouw je langzaam een relatie op met je ademhaling: “Wanneer we ervaren hardlopers worden, beseffen we dat het menselijk lichaam gemaakt is om te ademen” (31).

Miphams centrale idee is dat wanneer je alleen focust op de geest en daarbij het lichaam verwaarloost, dat er dan iets mis gaat. Er is dan geen evenwicht. Mipham is altijd al met het lichaam bezig geweest. De Shambhala-traditie is een traditie van krijgers, en dat betekent dat monniken in deze traditie ook veel lichamelijke sporten beoefenen, zoals paardrijden en boogschieten. Vandaar dat Mipham al op vroege leeftijd allerlei lichamelijke activiteiten ontplooide.

Eenheid van lichaam en geest

Het is dan ook niet ongepast om te zeggen dat Mipham juist door zijn lichamelijke activiteiten – hij is uiteindelijk marathons gaan lopen, iets wat ook uitgebreid besproken wordt in het boek – de eenheid van het fysieke en het mentale heeft leren waarderen. Het is de ontwikkeling van die eenheid van lichaam en geest die centraal staat in het boek.

Juist die nadruk op de eenheid van lichaam en geest maakt dat dit boek uitstijgt boven de meeste andere boeken over meditatie of mindfulness. Let wel, het is géén handleiding om te gaan hardlopen, en ook als handleiding om te gaan mediteren is het boek uiterst summier. Het is echter wel een boek dat wil stimuleren en vooral wil inspireren, en daarin slaagt Mipham met verve.

Het pad van de krijger

Het boek volgt het Shambhala-pad, en dat is het pad van krijgerschap. Dat proces bestaat uit vier fasen en begint met de tijger, een fase waarin aandacht wordt besteed aan techniek, aan mindfulness en concentratie. Dan komt de fase van de leeuw, die de kracht en vreugde van beoefening in de trainingsfase verbeeldt. Vervolgens komt de fase van de garoeda, de mythische adelaarachtige vogel met zowel twee armen als twee vleugels. In deze fase wordt buitensporigheid beoefent: je probeert je grenzen te verleggen. De laatste fase wordt gesymboliseerd door de draak. Dit is de fase van intelligentie en mededogen. Je leert in deze fase jezelf in dienst te stellen van het welzijn van de ander. Het boek bespreekt de principes van het “hardlopen met een meditatieve mindset” doorheen deze vier fasen. De vier fasen zijn niet exclusief; principes van alle vier fasen zijn in de andere fasen terug te vinden.

Ik heb het boek lineair, dat wil zeggen van begin tot eind, gelezen, en heb als zodanig de structuur van het pad van het krijgerschap gevolgd. Maar gaandeweg het boek merkte ik dat je het boek ook meer hap-snap kunt lezen. Veel hoofdstukken zijn relatief los van elkaar geschreven, en bouwen niet altijd op elkaar verder. De hoofdstukken zijn in zichzelf een soort meditaties en vergen soms een zekere concentratie, maar Mipham houdt het luchtig door regelmatig wat anekdotes te vertellen, en ook humor en milde ironie kan hem zeker niet ontzegd worden.

Altruïstisch hardlopen

Ik vond dit een erg inspirerend boek, mede door de heldere no-nonsense schrijfstijl en de zeer vlot lezende vertaling. Als ik kritiek op het boek mag formuleren, dan vooral door de al te “popi-jopie” titel (De Engelse titel is Running with the Mind of Meditation) en de nogal flauwe blurb van Dolf Jansen. Verder is de vertaling voortreffelijk, ik kan me niet herinneren dat ik typo’s ben tegengekomen.

Inhoudelijk is het boek vooral inspirerend vanwege de eenheidsbenadering, dus de nadruk op de persoon als geheel, lichaam én geest. Daarbij geeft Mipham aan dat je door meditatie en hardlopen een algeheel vergroot welbevinden kunt bereiken en een persoonlijke balans tussen lichaam en geest, maar daarin ligt niet de hoofdzaak. Het gaat niet om het vinden van persoonlijk geluk. De hoofdzaak is een ethische of zelfs altruïstische: in de laatste fase, die van de draak, kom je tot de ontdekking dat hardlopen een middel kan worden om de wereld te helpen. Je lichamelijke activiteiten worden dus een middel om anderen te helpen, “als hardlopende meditatiebeoefenaars weten we dat we door onze moed om in het nu te leven de wereld kunnen transformeren” (169). Mipham zelf rent marathons om geld in te zamelen om scholen in Tibet te bouwen.

Tijdens het hardlopen kun je heilzame gedachten in de geest opwekken door verbeeldingskracht en visualisatie, en die door middel van de lichamelijke activiteit “vastzetten”. In de draak-fase wordt hardlopen een manier van persoonlijk contempleren, waardoor de persoon ook in dienst van de wereld komt te staan – niet omdat dat moet, maar het ontstaat spontaan, door persoonlijk inzicht. Zo ga je voor jezelf, maar uiteindelijk ook in dienst van de ander en in dienst van de wereld als geheel. Hardlopen als een weg naar transformatie.

Practice and praxis

En zoals ik het nu vertel, klinkt het allemaal erg theoretisch. Mipham beschrijft het echter vanuit zijn persoonlijke ervaring, het boek is in zeker opzicht te beschouwen als science and religion in practice and praxis, dus een oefening in beide, maar ook het in praktijk brengen van de eenheid ervan. Miphams woorden en zijn boodschap zijn doorleefde wijsheid.

Een boek dus om na lezing nog eens door te bladeren, om delen eruit nog eens te contempleren, en dan vervolgens de hardloopschoenen uit de kast te halen om een gezond sprintje te trekken…

Sakyong Mipham, Running buddha: Je balans vinden met hardlopen. Ten Have 2013, 200 pagina’s. ISBN 9789025903176. €17,95.

http://www.uitgeverijtenhave.nl/artikelen/nieuws_running_buddha_sakyong_mipham/

, , , , , , , , ,

  1. #1 door nand braam op 3 oktober 2013 - 15:12

    Ook wielrennen kan een vorm van meditatie worden (na urenlange gecomprimeerde lichamelijke inspanning is de geest zo “ontkoppeld” van de gewone dagelijkse zaken / gedachten, dat er plotseling gedachten van een “hogere orde” kunnen “opborrelen”). Lees hiertoe het boek “Wielrennen” van de Belgische filosoof, Marc van den Bossche, professor in de filosofie aan de Universiteit van Gent, Uitgeverij Lemniscaat, 2005. Het is niet voor niets, zegt van den Bossche dat veel oude Griekse filosofen erg hechtten aan zware lichamelijke inspanning om het denken te bevorderen. Plato was een worstelaar. Helaas, zegt van den Bossche, is dat besef bij hedendaagse filosofen niet of nauwelijks meer aanwezig.

    En verder Agis-zorgverzekeringen over “Schaatsen :goed voor lichaam en geest”:

    http://www.agisweb.nl/Voor_Consumenten/Fit_en_gezond/Met_Agis_in_Beweging/Schaatsen/Schaatsen_goed_voor_lichaam_en_geest

  2. #2 door Egbert op 3 oktober 2013 - 17:15

    Natuurlijk je kunt in principe van elke bezigheid wel een vorm van meditatie maken, als je je er intensief op concentreert, zelf doe ik o.a. ook aan hardlopen over vrij lange afstanden en probeer me daar ook volledig op te concentreren.

    Gedachten van een hogere orde zijn daarbij bij ondergetekende nog niet opgeborreld maar wel krijg ik tijdens het lopen vaak goede ingevingen.

    En niets is vergelijkbaar met die heerlijke endorfineroes na de training en je hebt absoluut gelijk Nand, de hedendaagse filosofen zouden ook maar weer eens stevig aan de slag moeten: Mens sana in corpore sano

  3. #3 door Bart Klink op 3 oktober 2013 - 20:43

    En heb je het zelf al geprobeerd Taede?

    Ik ken het boek (nog) niet, maar probeer al een aardige tijd mindful hard te lopen (wat de ene keer beter lukt dan de ander. Het is een heerlijke ervaring, zeker als je in een mooie omgeving kunt lopen!

  4. #4 door Jan-Auke Riemersma op 4 oktober 2013 - 06:21

    In een mooie omgeving moet je niet hardlopen, maar wandelen.- Het voordeel van wandelen: het is zondermeer gezond, je valt er van af, je ziet veel meer dan de hardloper, de kans op kwetsuren is klein (hardlopers hebben het aan de knieen, de enkels en de lies), je houdt het veel langer vol, ook de wandelaard wordt door het eigen brein ruim bedeeld met endorfinen en je hebt tijd om rustig na te denken. Ik geloof dan ook niet dat Siddharta het rennen hoger aansloeg dan het wandelen… Echte intellectuelen rennen niet, die wandelen.🙂

  5. #5 door Dennus op 4 oktober 2013 - 10:19

    Vreemd dat bijna alle hardlopers die ik zie, altijd zo verschrikkelijk boos en gepijnigd kijken…😉

    Als toevoeging op mijn sociale theorie, waarschijnlijk zit het ‘gelukkig worden van hardlopen’ hem dus in het contrast tussen ‘hardlopen’ en gepijnigd zijn en ‘niet hardlopen’ en gelukkig zijn dat je niet hoeft hard te lopen.😀

  6. #6 door Theo op 4 oktober 2013 - 11:22

    Egbert,

    hoe voelt zo een ‘endorfineroes’,
    is dat zo een modewoord?
    “Ik had me toch een sensationele endofineroes” 😉
    p.s. ik moest dit grapje toch ef maken.

  7. #7 door Rob Nanninga op 4 oktober 2013 - 13:05

    Het is in ieder geval gunstig dat Sakyong Mipham blijkbaar geen voorbeeld heeft genomen aan zijn vader, de stichter van het Shambala boeddhisme (http://en.wikipedia.org/wiki/Chögyam_Trungpa )

  8. #8 door Taede Smedes op 4 oktober 2013 - 13:17

    Rob,

    Wat was daarmee aan de hand dan?

  9. #9 door Egbert op 4 oktober 2013 - 15:52

    Theo, modewoord of niet, als ik me helemaal stukloopt of fiets, voel ik me achteraf urenlang kiplekker, dat effect is onmiskenbaar en werkt vaak ook verslavend, daardoor blijf ik maar door trainen, dat het lichaam door de intensieve inspanning verdovende opiaatachtige stoffen aan maakt is een wetenschappelijk feit en heeft niets met modetrends of whatever te maken.
    Voor mij is de z.g. endorfineroes geen fictie.

    http://www.asics.nl/running/knowledge/runners-high-feit-of-fictie/

  10. #10 door Rob Nanninga op 4 oktober 2013 - 16:44

    @Taede Smedes
    Daar kun je wat meer over lezen in het Wikipediastuk waarnaar ik verwees (onder het kopje “controversies”). Hier is ook nog een plaatje van Trungpa:(hij hield erg van uniformen): http://beezone.com/Trungpa/trungpa__gerald_july_84.gif

  11. #11 door Egbert op 4 oktober 2013 - 17:47

    @Theo,

    Ik denk dat de behoefte aan sterke fysieke ontlading ook enigszins genetisch bepaald is, mijn beide zoons zijn ook fanatieke duursporters, maar als de één liever gezapig een wandeling maakt door God’s prachtige natuur, ook prima, je moet maar doen waar je je prettig bij voelt, wie of wat daar ook iets van mag denken, het voordeel trouwens van je iets sneller voortbewegen dan wandelen is dan wel weer dat het je glucosestofwisseling ten goede komt.

  12. #12 door Rob Nanninga op 4 oktober 2013 - 23:19

    PS: De auteur schrijft over zijn vader: “While escaping from Tibet, he walked over the Himalayas. Somehow that kept him fit for life. He never exercised very much, but he alway approached things from the point of view of basis healthiness. Therefore, he had a vigor and energy about him.”
    In werkelijkheid was zijn vader jarenlang een zware alcoholist, die al op zijn 48ste aan de gevolgen daarvan overleed.

  13. #13 door Bart Klink op 7 oktober 2013 - 21:43

    Jan, hardlopen en wandelen hoeven elkaar niet uit te sluiten hoor (ik doe beide graag). En als je goed hardloopt, heb je geen last van blessures en blijf je fitter dan met wandelen alleen.

  1. Wat hebben hardlopen en meditatie met elkaar te...
%d bloggers op de volgende wijze: