Over het eindeloze, zinloze, en vermoeiende gefilosofeer van Nienke Wijnants (boekbespreking)

Nienke Wijnants werd in Nederland wereldberoemd door haar boek Het dertigersdilemma, waarin ze beschrijft hoe mensen tussen grofweg 25 en 35 lijden onder keuzestress, het streven naar perfectie, sociale druk en zingevingsvragen.

In het recent verschenen, lijvige vervolg dat verscheen onder de titel Wie ben ik? En wat wil ik? richt Wijnants zich op die laatste kwesties, dus op de zingevingsvragen. Haar stelling is: eigenlijk zijn alle andere factoren te herleiden tot zingevingsvragen, ook als mensen zich daar niet bewust van zijn. En dus schreef ze een boek over de zin van het leven. Of liever gezegd: een boek over de onvindbaarheid of zelfs afwezigheid van de zin van het leven.

Hoe geslaagd is dat boek? Riemen vast…

Existentiële twijfel als epidemie

Dertigers lijden hevig onder “existentiële twijfel”. Dat stelt Nienke Wijnants in haar nieuwe boek Wie ben ik? En wat wil ik? Het is de opvolger van haar succesvolle boek Het dertigersdilemma. Ze beschrijft hoe ze na het verschijnen van haar eerste boek uiteindelijk tot de bevinding kwam dat zingevingsvragen de kern vormen alle kwalen zijn waar dertigers aan lijden. “Hoe meer last van zingevingsvragen, hoe meer last van alle overige dertigerskwalen”, zo stelt ze op bladzijde 37, en elders schrijft ze: “Twijfelende twintigers en dertigers hebben eigenlijk last van zingevingsvragen. Daarmee zeg ik nogal wat” (26). En inderdaad, het is nogal een bewering.

Toch denk ik dat ze een punt heeft. Wie momenteel met open ogen de krant leest, krijgt sterk de indruk dat kapitalisme, materialisme en die-hard liberalisme op hun retour zijn en dat veel mensen op zoek zijn naar diepgang en duurzaamheid. De meeste dertigers willen werk waar ze voldoening in kunnen vinden. Men lijkt wars van oppervlakkigheid. Er zijn nog wel vrouwtjes voor wie shoppen een hobby is, maar ook dat consumentisme, zo stelt Wijnants, is uiteindelijk een uiting van dat lijden aan zingevingsvragen.

Een probleem is dat veel mensen zich niet bewust zijn dat ze lijden aan zingevingsvragen. En daardoor rennen ze van hot naar her en zoeken ze zich helemaal lamlendig, zonder ooit te vinden. Omdat ze niet weten wat ze zoeken. Existentiële twijfel lijkt daarmee een ware epidemie geworden. Dertigers – de groep wordt door Wijnants in de inleiding opgerekt tot mensen tussen 25 en 50 – zijn zoekers, zinzoekers. Esoterie, New Age en de Happinezz – de verkoopcijfers laten Wijnants’ gelijk zien.

Enerzijds, zo meent Wijnants, geïnspireerd door Terror Management Theory, is die zinzoekerij een symptoom dat voortkomt uit angst voor de dood, en dan met name de confrontatie met de eigen sterfelijkheid (63-64). Of die bewering klopt – Wijnants geeft geen argumenten gebaseerd op sociaal-wetenschappelijk onderzoek dat haar stelling zou ondersteunen – laat ik hier maar even in het midden. Kort gezegd vind ik het twijfelachtig dat dertigers zo met de eigen dood en sterfelijkheid bezig zouden zijn. 

Dopaminejunkies

Maar daarnaast is er volgens Wijnants nog iets anders aan de hand, namelijk een lijden aan fundamentele onzekerheid en het ontbreken van fundamentele antwoorden. Ons brein, zo stelt Wijnants, is namelijk verslaafd aan zekerheid en feitelijkheid.

Een voortdurend herhaald riedeltje in het boek is dat we “dopaminejunkies” zijn. Dopamine is de plezierveroorzakende stof die in de hersenen vrijkomt wanneer we het gevoel hebben de juiste keuze te maken of gelijk te hebben. Ons brein beloont zekerheid met het vrijkomen van dopamine. Onzekerheid lokt het vrijkomen van “bestraffende stofjes” uit, stresshormonen zoals cortisol. Vandaar dat we voortdurend op zoek zijn naar helderheid en feitelijkheid; en vandaar dat we alles in het werk stellen om de wereld om ons heen in ordelijke hokjes in te delen; en vandaar dat we we stressverhogende ambiguïteit en onzekerheid zoveel mogelijk vermijden. We zijn “krampachtig op zoek naar betekenis, naar zin” (72).

Foto van Nienke WijnantsGeen antwoord is geen boodschap

Maar op dat moment springt Wijnants als het ware op en neemt radicaal stelling in:

Laat ik hier uitdrukkelijk en onomwonden vermelden dat het mijn persoonlijke overtuiging is dat er op de vraag naar de zin van het leven geen antwoord is. Waarom dan toch verder schrijven? Omdat je door na te denken over de vraag op zich, en over de antwoorden van anderen (hoe onbeholpen soms ook) wel wijzer, gelukkiger, tevredener of minder rusteloos kunt worden. (72)

Tot die bewering was het een heel aardig boek, met een aantal interessante punten. Maar het is op dit punt dat het boek in mijn ogen volledig uit de bocht vliegt. Want Wijnants’ conclusie dat er op de vraag naar de zin van het leven geen antwoord mogelijk is, klinkt weliswaar aannemelijk (ik kan me er prima in vinden), maar wordt vervolgens erg dogmatisch gehanteerd.

Het is één ding te zeggen dat we geen definitief antwoord op de zin van het leven kunnen vinden. Maar bij Wijnants lijkt het erop dat de zin van het leven gewoon niet mag bestaan. Iemand die meent antwoorden te hebben gevonden op de grote vragen van het leven wordt door Wijnants min of meer impliciet weggezet als “dopaminejunkie”. Iedere schijn van zekerheid moet koste wat kost vermeden of bestreden worden.

Dat je mensen aan het denken wilt zetten en aan heilige huisjes wilt rammelen, is prima. Dat wil iedere schrijver. Maar je moet dan ook een alternatief bieden dat een en ander in een ander perspectief zet. En daar ontbreekt het bij Wijnants aan. Ze heeft niets te melden – althans die schijn wekt ze door maar te blijven hameren op het feit dat de zin van het leven niet bestaat. En als dat de lezer terecht onzeker en gestresst maakt, probeert ze diezelfde lezer te kalmeren met de boodschap dat we die onzekerheid juist zouden moeten willen. Maar waarom, vraag ik mij dan als lezer af, waarom zou ik die onzekerheid juist moeten willen? Dát vertelt Wijnants niet.

En daarmee slaat het boek om van een interessant betoog naar een schier eindeloze en onoverzichtelijke opsomming van mogelijke antwoorden, feitjes, alternatieven, zienswijzen en perspectieven, die zonder enige leidraad wordt gepresenteerd. Ik voelde me met dit boek als iemand die geblinddoekt een Albert Heijn XL wordt ingestuurd met de opdracht om de allerbeste ingrediënten te kiezen om een driegangendiner klaar te maken. Je krijgt tijdens het lezen voortdurend iets in je handen gedrukt, maar geen idee wat het is of wat je ermee moet doen.

Wetenschap, God en de filosofie

Zo beschrijft Wijnants in de tweede helft van het tweede hoofdstuk wat de wetenschap zoal stelt over de zin van het leven. Van biologie tot kosmologie, alles komt voorbij, met als conclusie dat de wetenschap niets over de zin van het leven kan zeggen. Ook religie komt voorbij. Eens de hofleverancier van zin, wordt geloof in God weggezet als een evolutionair restproduct. In God gelooft toch niemand meer, dus weg ermee. En dan belandt ze uiteindelijk bij de filosofie.

De geschiedenis van de Westerse filosofie wordt in hoofdstuk 3 van dit boek op tenenkrommend naïeve manier behandeld, alsof filosofen zich louter hebben beziggehouden met de zin van het leven. Wijnants springt vrolijk van de Griekse filosofen Plato en Aristoteles via cynici en stoïcijnen over naar de Verlichting. (De patristiek – de periode van de eerste eeuw na Christus tot omstreeks de veertiende eeuw – wordt gemakshalve overgeslagen omdat, zo schrijft ze, deze periode geheel in de ban was van het christelijk geloof. Het is blijkbaar een periode die in de ogen van Wijnants geen serieuze filosofie oplevert.) Dan komt de moderne Verlichtingsfilosofie, het Amerikaanse pragmatisme, existentialisme, absurdisme, oosterse filosofie – het komt en het gaat en het wordt alles nog eens netjes opgesomd in een tabelletje op pagina 140, dat feitelijk de rest van het hoofdstuk eigenlijk overbodig maakt.

Het leven een spelletje?

Eerlijk gezegd ging bij mij toen het licht uit, ofschoon ik dapper doorlas. Hoofdstuk 4 kabbelt door in de toonsoort van hoofdstuk 2, maar de boodschap krijgt een kleine variatie:

Vanaf dit punt in het boek adopteer ik de overtuiging dat het antwoord op de vraag naar de zin van het leven (vooralsnog) niet voorhanden is en dat het hoogst haalbare dan ook is: te streven naar het beste leven met besef van dit gegeven (dat we de zin niet kennen). … Als we die werkelijkheid goed tot ons laten doordringen, dan kunnen we toch niet anders dan concluderen dat het leven, juist omdat het eindig is, en juist omdat we de clou vooralsnog niet kennen, het spannendste spel ooit is? We hoeven dus geen genoegen te nemen met “geen antwoord”, we moeten dolblij zijn met “geen antwoord”.(145)

En zowaar, ze heeft een missie: ze wil eigenlijk stimuleren van Metaphysical Clubs voor de leek, praatclubjes waar zinvragen op filosofische wijze worden besproken (149-150).

Het boek gaat verder over het streven naar “jezelf zijn”, “authentiek zijn”, en hoe dat eigenlijk een illusie is, of beter gezegd: een pleonasme, want “Als je jezelf bent ben je per definitie authentiek” (203). Er wordt nog wat hersenwetenschap bijgehaald om te rammelen aan onze ideeën van identiteit en vrije wil, maar het is alles zo ongelooflijk rommelig georganiseerd, amateuristisch beschreven, en volstrekt zonder dat er een punt wordt gemaakt, wat eigenlijk wel moet als het betoog een beetje wil blijven boeien.

Oprah-logica

Hoofdstuk 6 gaat over de verschillende dimensies aan de zoektocht naar geluk. Is het streven naar geluk hetzelfde als het zoeken naar zin? Uiteraard niet, zo stelt Wijnants terecht, maar opnieuw lukt het haar niet om tot een bevredigende afronding te komen. Van alles wordt er bijgesleept, van filosofie en positieve psychologie tot neurowetenschap en economie. Haar conclusie zou niet misstaan in de Margriet of de Happinezz:

De belangrijkste les uit dit hoofdstuk is dan ook misschien wel de realisering dat we massaal op zoek zijn naar datgene wat zich per definitie niet laat zoeken of vinden. … Schrap geluk van je wensenlijstje en je kans op een positieve gemoedstoestand zal eerder toe- dan afnemen. En ondertussen kun je gerust blijven nadenken over geluk; wat het voor jou persoonlijk betekent. Waarom je ernaar op zoek bent. Mis je iets? Wat dan, en hoe weet je dat? Is dat geluk, of iets anders? (241)

De stelligheid van de titel van hoofdstuk 7 ten slotte geeft de lezer enige hoop: “Van zinloosheid naar nieuw existentialisme”. Maar dan komt Wijnants met de vaststelling:

Slechts één ding durf ik met zekerheid te stellen, en dat is dat ik voor mezelf heb besloten dat het leven geen universele zin kent (of dat ik deze in elk geval niet ken), maar dat ik het leven desalniettemin graag wil beleven.

Tsja. Oprah-logica. Wat moet je ermee? Levenskunst komt voorbij. Mindfulness, leven in het nu, Boeddha, Tolle (o jee) – maar nee: “Ook in de beste, pure vorm verschaft mindfulness geen oplossing voor al onze problemen. Dat moeten we er ook niet van verwachten” (260). Het gaat nog over onthaasten, de kunst je te vervelen, consuminderen, over pragmatisme dat ons wordt opgelegd – het is teveel.

Besluit

Dit boek is een achtbaanrit. Je wordt van hot naar her geslingerd en uiteindelijk kun je onder niet meer van boven onderscheiden. Maar anders dan een achtbaan, gaat dit boek nergens naartoe. Het begint veelbelovend, namelijk dat het algehele gevoel van crisis dat in onze samenleving gevoeld wordt – niet alleen door dertigers – eigenlijk een kwestie is van zingeving.

Daarna gaat het alle kanten op en blijkt Wijnants niet bij machte om alle draden nog tot een zinnig geheel bij elkaar te harken. Het resultaat is een boek waar je doodmoe van wordt. Bijna 300 bladzijden over de zin van het leven, die niet blijkt te bestaan, maar waarvan gezegd wordt dat je je er wel druk over moet maken, maar waaróm, dat wordt je dan weer niet verteld.

Een boek waar ik stress van krijg, zoals ik stress krijg van de songteksten van de popgroep Bløf, die heel diepgravend lijken, maar waar je geen touw aan vast kunt knopen, zodat je je uiteindelijk toch niet van het idee kunt ontdoen dat ook de liedjesschrijver zelf ook geen idee heeft wat hij eigenlijk heeft geschreven. Ik voel me dan altijd lichtelijk bij de neus genomen…

Nienke Wijnants, Wie ben ik? En wat wil ik? Dertigers en veertigers op zoek naar authenticiteit, zin en geluk. Amsterdam: Prometheus/Bert Bakker 2013. ISBN 9789035135086. 292 pp. Paperback, € 18,95.

, , , , , , ,

  1. #1 door Petra op 11 november 2013 - 11:29

    Leuk om te lezen. En herkenbaar. In gesprek met de geseculariseerde jeugd (iedereen die jonger is dan ik) hoor ik soms iets dergelijks, maar kon er mijn vinger niet op leggen. Jij kan dat wel. Mensen die zich verder ontwikkeld en verheven voelen omdat ze weten dat ze kunnen leven met onzekerheden. Wel fijn zo’n helder wereldbeeld. Geeft wat grond tenminste. Of doen ze nu hetzelfde door het aanvaarden van een nieuw zeker-weten?

  2. #2 door Theo op 11 november 2013 - 14:48

    Het stukje onder ‘dopaminejunkies’ klopt (mogelijk) wel:
    “Maar daarnaast is er volgens Wijnants nog iets anders aan de hand, namelijk een lijden aan fundamentele onzekerheid en het ontbreken van fundamentele antwoorden. Ons brein, zo stelt Wijnants, is namelijk verslaafd aan zekerheid en feitelijkheid.”
    Maar hoe strookt dat vervolgens met haar mening dat bestaan geen enkele zin heeft, en je die zin ook niet moet zoeken?

  3. #3 door Taede Smedes op 11 november 2013 - 14:56

    Theo,

    Ze zegt daar feitelijk niets over, maar ze suggereert wel dat iedere hang naar zekerheid en feitelijkheid veroorzaakt wordt door onze hang naar dopamine, terwijl werkelijke zekerheid en feitelijkheid een illusie is. Ze lijkt dus een soort projectie-theorie van zin te verdedigen: aangezien zin in werkelijkheid niet bestaat, is iedere zekerheid die mensen vinden illusoir. Vandaar, zo concludeert Wijnants, dat iedere zekerheid vermeden moet worden.

    Tegelijkertijd stelt ze in het boek wel dat we moeten zoeken naar zin, vandaar dat hele gedoe met filosofie. Mijn vraag is dan ook: als die zekerheid er niet is, waarom er dan wel naar zoeken? En, zoals Petra al aangaf, geeft de zekerheid dat er geen zin bestaat niet zelf een vorm van zekerheid die het dopamine-argument uitlokt (m.a.w. is Wijnants positie niet intern inconsistent)?

  4. #4 door Egbert op 11 november 2013 - 17:02

    Dat we dopaminejunkies zijn, denk ik ook wel, dat uit zich ook in o.a. overmatig eten, seks, duursport, sociale interactie, we leren al snel hoe we de belonende stofjes in het brein kunnen activeren, het zoeken naar feitelijkheid en zekerheid speelt daarin misschien denk ik ook wel een rol, maar op kleinschalig niveau, zoals een stukje persoonlijke zingeving, relaties, inkomen afijn noem maar op, ik kan mij niet voorstellen dat dertigers, net wat je schrijft Teade, als zo bevlogen bezig zijn met de zin van het leven en eigen sterfelijkheid.

    Teade: zoals Petra al aangaf, geeft de zekerheid dat er geen zin bestaat niet zelf een vorm van zekerheid die het dopamine-argument uitlokt

    Nou, die zekerheid zou juist ook voor veel mensen ook averechts kunnen werken. Ze zoeken maar kunnen het niet vinden.
    Je zou dan juist gaan kunnen lijden aan existentiële onvrede, wat nu niet bepaald belonende stofjes genereert..

  5. #5 door michiel op 11 november 2013 - 20:06

    IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid … waarmee maar geïllustreerd is dat er ook zinvolle boeken zijn over de zinvolle zinloosheid van het bestaan.

  6. #6 door Jan op 12 november 2013 - 20:40

    Ik houd van mythen, SF-film en verhalen en overpeinzingen, gedichten en liedjes waar ik geen touw aan vast kan knopen, terwijl ik weet dat de (liedjes)-schrijver zelf ook geen idee heeft wat hij eigenlijk heeft geschreven. Dan voel ik soort, hoe zal ik het noemen, intern geestelijk niet rationeel fenomeen van hoge waarde. Soms raak ik dan ontroerd.

    Als ik daarentegen de logische en verstandige en intern-consistente vaak super saaie redeneringen hoor van (god)geleerden, de enge wereld van het verstand, dan krijg ik stress. Dat wat ik zie als universele heilig in al zijn inconsistentie in alle tijden en culturen wordt door deze geleerden maar al te vaak afgedaan als verwerpelijk syncretisme. Dat doet me pijn.

    Want het symbolisme is mijns inziens een werkelijkheid die rijker en omvattender is dan de fenomenale wereld. En de fenomenale wereld is mijns inziens rijker en omvattender dan de wereld der kennis en rede.

    Ik ken het boek van Wijnands niet, maar deze boekbespreking geeft mij bewondering voor haar inzichten. Ik vind de connotatie van de boekbespreking kwetsend voor Nienke. Sorry voor de harde woorden.

  7. #7 door Taede Smedes op 12 november 2013 - 20:47

    Beste Jan,

    Verschil van mening mag er zijn (graag zelfs!). Maar waarom schrijf je: “Ik vind de connotatie van de boekbespreking kwetsend voor Nienke”? Wat is de “connotatie” van de boekbespreking volgens jou? Ik hoop dat je begrijpt dat ik kritiek heb op het boek, maar daarmee geen kritiek uit op de persoon van Nienke zelf (ofschoon ook ik wel weet dat je persoon en het werk van die persoon nooit voor de volle 100 procent kunt scheiden).

  8. #8 door Jan op 12 november 2013 - 22:19

    Geachte Taede.
    Met respect dat u mijn stukje heeft geplaatst, van belang is ook datgene wat ik vóór de laatste twee zinnen heb geschreven. Dat geeft al een antwoord over beoordelingscriteria. Die kunnen verschillend zijn vanuit verschillende standpunten. Bedoeld als reactie op uw opmerking vóór: “ik voel me bij de neus genomen” Wie is er autoriteit en op grond van wat? Misschien snapt u Nienke niet.

    Het is lastig de connotatie, ik bedoel de gevoelswaarde die in uw stukje naar mijn mening zit, expliciet te maken. Ik zal er iets uit nemen:

    De titel “Over het eindeloze, zinloze, en vermoeiende gefilosofeer van Nienke Wijnants” Het kan zijn dat u die emoties ondergaat, maar dat is uw gevoel. Bij een ander zou het anders kunnen zijn. Zou u niet persoonlijk geraakt worden als daar Taede Smedes zou staan in plaats van Nienke Wijnants? Ik begrijp wel dat het woord “zinloze” hier dubbelzinnig is, de eerste betekenis als iets emotioneel negatiefs in het normale spraakgebruik en de tweede, de helft van de paradox zinloos-zinvol die ik meen te herkennen uit uw beschrijving in het stukje van Nienke. Net zoiets als de paradox van de woorden “leegte” en “volheid” die bij de gnostici identiek zijn.

    Opmerkingen als: “Tsja. Oprah-logica. Wat moet je ermee?”, of “…maar het is alles zo ongelooflijk rommelig georganiseerd, amateuristisch beschreven, en volstrekt zonder dat er een punt wordt gemaakt.” Nu als ze (waarschijnlijk)Swaab en Buddha en Tolle (o jee)???? erbij haalt, dan heeft ze voor mij al vele punten gemaakt. Ik weet nog dat de directeur van een wetenschappelijk instituut altijd zei: “amateurisme is de basis van wetenschap”. Maar velen voelen “amateuristisch beschreven” toch als een denigrerende opmerking naar een “schrijfster”, lijkt mij..

    Met respect en vriendelijke groet, ik hoop op uw verzoek voldoende mijn zienswijze tot uitdrukking te hebben gebracht en ben niet in voor een polemiek. Jan.

  9. #9 door Jan op 12 november 2013 - 23:54

    Een liedje dat me diep ontroerd, als voorbeeld, waar er (schijnbaar) een vogel zinloos rondvliegt, en het kalf weent dat het niet vrij is en de dood tegemoet gaat, zinloos (?). Terwijl de wind lacht en lacht en lacht de hele dag door en de helft van de zomernacht (?). Donna, Donna.

  10. #10 door Jan op 13 november 2013 - 12:11

    Geachte Teades.
    Dat ik niet in ben voor een polemiek, wil niet zeggen dat ik een dialoog uit de weg ga. Voor zover dat mogelijk is natuurlijk, mijn vak is n.l. technicus, geen filosoof, met als hobby o.a. de esoterie.

    De symboliek in het liedje Danna of Donna of Donnaj gaat volgens mij het verstand te boven en heeft te maken met de vraag naar de zin(loosheid) van het leven, vandaar de keuze. Het roept iets op dat naar mijn mening religieus genoemd kan worden. Dat kan de grote belangstelling voor dit lied verklaren, al lijken de woorden onzin. Maar ook het verstand kan dieper doordringen in dit lied. Dat kan meer inzicht geven, maar met het gevaar dat de boodschap kapot wordt gemaakt als het verstand niet op tijd weet terug te treden als zijn grens wordt bereikt en het mysterie zich zou kunnen openbaren door dan de stilte in te gaan.

  11. #11 door Egbert op 13 november 2013 - 12:17

    @Jan: Dat kan meer inzicht geven, maar met het gevaar dat de boodschap kapot wordt gemaakt als het verstand niet op tijd weet terug te treden als zijn grens wordt bereikt en het mysterie zich zou kunnen openbaren door dan de stilte in te gaan.

    Inderdaad.

  12. #12 door Frank op 13 november 2013 - 21:59

    Zingevingsvragen formuleren als ‘wie ben ik? of ‘wat wil ik?’ heeft denk ik niet veel zin.
    ‘Iets’ heeft altijd zin voor ‘iets anders’. Een contextloze zingevingsvraag is dus bij voorbaat zinloos.

    Betere vragen zouden zijn: ‘Wie ben ik voor …?’ ‘Wat wil ik voor …?’ , met iets of iemand uit je directe context (uit je ‘invloedssfeer’) op de stippellijn. Op die manier is het in het algemeen niet moeilijk meer om op ieder moment de zin van je leven te ontdekken. En die kan in principe ieder moment weer anders zijn – we hebben immers alleen het ‘nu’ (o jee, weer die Tolle😉.

    Misschien is ons probleem wel dat we daar niet tevreden mee zijn en de vraag groter maken dan goed voor ons is.

  13. #13 door Theo op 13 november 2013 - 22:30

    Het ‘Nu’ van Tolle begrijp ik nooit helemaal,
    Nu kan ook het moment zijn, dat iemand tot in zijn knieën in de modder staat,
    (dacht hierbij even aan de ramp op de Filipijnen) en Nu kan het moment zijn dat iemand
    schreeuwt om water. Maar Tolle zit onderwijl lekker bij zijn spiritueel publiekje, ondanks ik blijf vinden dat hij veel zinnigs zegt – zo vind ik ook dat spiritueel getinte mensen iets hebben van zelfgenoegzaamheid.

  14. #14 door Egbert op 13 november 2013 - 22:36

    Vind ik ook Theo, als dat slappe gewauwel schiet toch niet op en gaat ook nog eens een keer nergens over, allemaal luxeproblemen, handen uit de mouwen en aktie.

  15. #15 door Ab op 14 november 2013 - 12:44

    Bij ‘wie ben ik?’ moet ik altijd onmiddellijk denken aan dat tv-spelletje, er zit er dan eentje met een snor, de broer van de behanger, eentje met een hoofd als een biljartbal, de voorzitter van de behangersbond en dan de behanger zelf. Drie ikken waarvan 1 de echte.
    Zelf vond ik, na veel existentiële twijfel, het universele ik in het pneuma van het universum. Het pneuma kan in mijn ogen maar 1 doel hebben, vitale kracht verspreiden. Het is een waanzinnig goedkope oplossing, je kunt er geen boek van brouwen mede omdat het pneuma zich altijd schuil houdt en niemand zal het idee voor 142 miljoen willen overnemen. Ik kan ermee leven.
    Mocht ik het boek toch willen kopen dan is het uit steunbetuiging.

  16. #16 door Frank op 14 november 2013 - 13:11

    Ik denk niet dat Tolle het lijden ontkent, of beweert dat zijn voorstellen zullen leiden tot het einde van dat lijden.

    Wat hij wel beweert is dat er, naast het ‘echte’ lijden, ook een hoop onnodig lijden bestaat, omdat mensen teveel gevangen zitten in hun denken – ‘denken’ is voor hen niet langer een stuk gereedschap wat je kunt gebruiken, maar het is iets geworden waarmee ze zich volledig zijn gaan identificeren. Ze zien daardoor niet langer de wereld zoals hij is, maar zoals zij denken dat hij is (het verhaal van de splinter en de balk).

    Je hebt ook de neiging om in je denken de wereld veel groter te maken dan je eigenlijk aankan (in tijd en ruimte). Dat werkt alleen maar verlammend en geeft gevoelens van machteloosheid. Door je meer te richten op het ‘hier en nu’ en op je directe invloedssfeer, beteken je in feite veel meer voor je medemensen dan door te tobben over de ellende op de Filipijnen (het enige wat daar in je directe invloedssfeer ligt is giro 555).

    Er zou enorm veel energie vrijkomen als mensen leren om zuiverder, zonder oordeel, waar te nemen (ook zonder zichzelf te veroordelen). Alle energie die nu gaat zitten in verlamming, veroordeling, schuldgevoel, vermijding, getob en gepieker (ook over ‘de zin van het leven’) kan dan beter worden aangewend.

    Natuurlijk is iedereen vrij om te besluiten hoe en waar ze die vrijgekomen energie besteden.
    Tolle gebruikt zijn energie bijvoorbeeld om anderen te leren wat hij heeft ervaren.

    Zelfgenoegzaam navelstaren is niet de nuttigste besteding van je energie, inderdaad, maar ik denk dat dit een beetje een karikatuur is, gevoed door het feit dat mensen die tot dit soort inzichten zijn gekomen zich minder snel druk maken over zaken die voor anderen nog als zeer wezenlijk aanvoelen.

  17. #17 door Theo op 14 november 2013 - 13:53

    Maken ze zich überhaupt nog wel over iets druk?
    Ik begrijp het fijne verhaal, maar we kunnen elkaar ook heel fijn en zachtjes in slaap sussen.
    Feit is dat het ego er is, en ook het getob of gepieker, ik kan wel pogen dit ‘ego’ weg te denken.
    Ook het hier en nu bestaat niet, je bent de totaliteit van je bewustzijn, dat is heel je verleden, daartussen ‘vaar je’.

    @ Meneer Ab,
    wat is in vredesnaam het pneuma?

  18. #18 door Steven op 14 november 2013 - 14:11

    “We hoeven dus geen genoegen te nemen met “geen antwoord”, we moeten dolblij zijn met “geen antwoord”.(145)

    Misschien moet ze dit eens naar de Filipijnen faxen.

    (Als ik op Taedes bespreking mag afgaan, hebben we hier dus te maken met postmaterialistische wartaal. Blijkbaar kunnen sommige mensen zo onbedreigd en luxe leven dat ook hun woorden goedkope bladvulling worden. Zolang het maar een lekker gevoel geeft. Ondraaglijke lichtheid van het bestaan.)

  19. #19 door Taede Smedes op 14 november 2013 - 14:35

    Steven,

    Ik zou Wijnants boek niet willen karakteriseren als “postmaterialistische wartaal”. Daaronder zie ik veel New Age-spul vallen, maar ook onbegrijpelijke filosofie als van Badiou, Zizek, Butler, en Deleuze. Tegen dergelijke vaagheid steekt Wijnants boek schril af door haar heldere schrijfstijl.

  20. #20 door Theo op 14 november 2013 - 14:47

    Tolle kwam tot zijn belangrijke spirituele veranderende inzicht,
    op het moment hij constateerde, dat hij ‘niet meer met zichzelf kon leven’ (lees Tolle) ,
    op hetzelfde moment vroeg hij zichzelf af: Wie is nu die ‘ik’ die meent niet meer met zichzelf te kunnen leven? Stapte Tolle daarmee ‘uit zijn Ik?’ Hij noemde zich vanaf toen ook Eckhart, hij heet oorspronkelijk anders. Volgens mij is dat niet meer dan een mentaal trucje. Wie is degene die over zichzelf nadenkt, is dat hetzelfde, of een ander zelf? Tolle wijkt niet veel af van o.a. Krishnamurti, over de waarnemer en het waargenomene. Alsof je zomaar je identiteit kunt wissen. Of opdelen in een ‘bruikbaar deel’ en dat deel wat constant denkt, piekert, enz. Na zijn ‘verlichting’ zat Tolle enige jaren op een bankje ergens en deed verder niets, zelfs zijn overleven liet hij afhangen van de toevallige goedschenkende voorbijgangers.(Maar goed dat hij niet ergens in het oerwoud van Afrika zat.) Naderhand was er Oprah Winfrey, en Tolle werd opeens wereldberoemd. Winfrey staat trouwens goed bekend om haar spirituele inslag. (Het heeft haar nooit belet zich af te vragen of je vele miljoenen mag bezitten zonder moreel schuldgevoel.)

    Moest het ef kwijt (Taede).

  21. #21 door Jan op 14 november 2013 - 16:25

    @Theo citaat “wat is in vredesnaam het pneuma?” Van de eerste adem van de baby tot de laatste adem van de stervende leeft een mens. Pneuma is het woord voor adem, en wordt daarom in verband gebracht met de levensessentie. ik heb gehoord dat het Duitse woord “atmen” taalkundig in verband staat met het begrip “Atman” een sanscriet woord dat gebruikt wordt voor de bewustzijnsoorsprong waar “alles” uit emaneert. Ik heb ook gehoord dat men gelooft dat aan het zuurstofatoom zogenaamde “Prana”, -levensenergie- zit “vastgeplakt”. Dus men brengt de adem in verband met zowel het energetische (prana) als de “bewustzijnsessentie” (atman).

    Wanneer de karakteristiek van een mens verandert (geeft men / neemt) die mens een andere naam. Tolle heeft de naam van Meister Eckhart aangenomen. Het is geen mentaal trucje alleen maar een labeltje dat de lading moet dekken. Bij een multi-persoonlijkheids-syndroom wordt dat duidelijk omdat die mens verschillende namen heeft. De vraag daarna: citaat: “Wie is degene die over zichzelf nadenkt, is dat hetzelfde, of een ander zelf?” Volgens de Boeddha is die “wie” een illusie. Alles wat veranderlijk is, is niet de wezenlijke essentie en “heeft” “niet” “een” zelf. “Het” is een van de vele uitdrukkingen in de tijdruimte van ZELF. Dit zijn de leringen van annika, annatta en dukkha. Het lijden ontstaat door hechten aan- of verbinden met- iets dat niet-zelf is. Zoiets als identificatie met je filmheld of het virtuele poppetje (avatar) via de PC door de vele servers op internet tezamen gegenereerd. Ons persoontje is slechts een projectie. Er zijn fysici die zelfs onze hele fysische 3D tijdruimte begrijpen als een hoge resolutie hologram geprojecteerd vanaf een horizon met informatie op plancklengte niveau naar aanleiding van de ideeën van het behoud van informatie bij het gedrag van zwarte gaten. Zelfs dat niet alleen de materie (wervelende energie in lege ruimte) illusoir is, maar zelfs ons begrip van ruimte illusoir is.

    In vele filosofieën en religie’s kent men maar één bewustzijnsessentie. Sommige geven het een naam (alsof het een mens is) en noemen het “God” en daarmee is de ellende begonnen: want dan krijg je een antropomorfe voorstelling en ontstaan conflicten en godsdienstoorlogen, want wiens God is dan de echte? JHWH, elohim, Shiva, Zeus, Allah enz enz ? Dan is de eenheid weg en ontstaat er een dualiteit: ik hier en god daar. Dus wanneer “ik ben die ben” geïnterpreteerd wordt als “hij die is”.

    Mijn persoontje meent dat het de –essentie– van ons aller “IK” is. Datgene wat in ons niet veranderlijk is. Dat lijkt me de betekenis van “de weg en het leven” dat (altijd hier en NU) gezegd wordt door “ik ben die ben” met andere woorden: “mens ken Uzelve en u zult de kosmos kennen”.

  22. #22 door Ab op 14 november 2013 - 16:28

    De vraag waarom we onzekerheid juist moeten willen is door Descartes beslecht. Niemand vraagt een hedendaags, meer praktisch gericht filosoof er nog naar opnieuw het wiel uit te vinden. Onzekerheid is niet minder vruchtbaar dan dat dogma’s nergens toe leiden. Het zinvol uitwisselen van ideeën zal toch via de communicatie moeten lopen en dat Nynke haar ideeën blijkbaar helder voor het voetlicht brengt, pleit in haar voordeel. Zelf zal zij waarschijnlijk wel een leidraad zien in haar boek en ik moet eerlijk bekennen dat ik het geen slecht idee vind om (eventueel geblinddoekt) naar de grote AH de gaan als je een maaltijd moet bereiden.
    De recensie kan een geval zijn van mislukte communicatie tussen de auteur en de recensent, er kan sprake zijn van verschillende toetsstenen maar het grootste struikelblok is toch vaak de gevoelswaarde. Ik meende enige wrevel te horen dat de patristiek gemakshalve werd overgeslagen maar een Tertullianus, met een lichamelijke ziel, of de henadenleer van Iamblichus zie ik niet verhelderend werken in de hedendaagse zinzoekingsvraag.
    Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn dat ik degene ben die uw woorden als negatief heb geïnterpreteerd, ik neig er de laatste tijd toe het barmartigheidsprincipe van Neil Wilson wat te veronachtzamen.

  23. #23 door Egbert op 14 november 2013 - 17:58

    Ja, ken Uzelve begint met het observeren van de hectiek van het eigen brein, de vluchtigheid van het verschijnen en verdwijnen van gedachten, gevoelens en emoties waarnemen, zen (awareness), als men dit consistent blijft beoefenen, door middel van concentratie, meditatie, zich verder blijft distantiëren van ieder concept wat zich door deze methodieken opnieuw kan aandienen, want ons psychisch voorstellingvermogen in deze is werkelijk eindeloos, krijg je misschien de kans om de werkelijkheid te herkennen, i.p.v. je persoonlijke interpretatie hiervan.

  24. #24 door Theo op 14 november 2013 - 18:54

    Egbert,
    in een oud Zen-stripboekje zegt de leerling tegen zijn leraar, dat hij verlicht is, en helemaal onthecht van zijn eigen zelf. Daarop slaat de leraar hem met een stokje op zijn hoofd, waarom de leerling begint te vloeken. Leraar: O, ik dacht dat je helemaal onthecht was van jezelf”..

  25. #25 door Theo op 14 november 2013 - 19:14

    Jan,
    ik begrijp je verhaal, ook over het holografisch heelal.
    Dat ‘pneuma’ is dus te vergelijken met de bijbelzin ‘Gods Adem’ die ‘Hij’ blies in de eerste mens(?) Verder is het buitengewoon, dat inderdaad moderne neurologen ontkennen dat er geen zelf bestaat, terwijl dat al duizenden jaren oosterse filosofie is. Tegelijk werken juist neurologen een fabel in de hand, want mij lijkt het een fabel te ontkennen dat u en ik en iedereen een persoon is, ik kan weliswaar verwisselen van naam, maar ik herken Eckhart Tolle als een bepaald persoon, met eigenschappen, wie anders kan zichzelf uiten? Alleen een persoon kan zich uiten. Wanneer de persoon verdwijnt, is er ook geen “Eckhart” meer. Of om het min of meer in jouw taal te zeggen, er is een ‘verschijningsvorm’ nodig/noodzakelijk om zowel te existeren als zich te uiten.

  26. #26 door Frank op 14 november 2013 - 19:18

    Jan, ik weet niet hoe je erbij komt dat Eckhart Tolle de naam ‘Meister Eckhart’ heeft aangenomen, maar dat is volstrekte onzin. Hij heeft wel ooit zijn voornaam veranderd in Eckhart, maar het is onduidelijk of dit ook maar iets met een hommage aan ‘Meister Eckhart’ (die leefde van 1260 – 1327) te maken heeft.

    Hij heeft ook geen ‘andere persoonlijkheid’ aangenomen, en noemt zich al helemaal geen ‘Meister’.
    Hij heeft wel meer inzicht in een andere bewustzijnstoestand verkregen door een enorme aanval van depressie/angst waardoor een plotselinge ‘onthechting’ in hem optrad.

    Hij omschrijft deze onthechting als volgt:

    I felt drawn into a void! I didn’t know at the time that what really happened was the mind-made self, with its heaviness, its problems, that lives between the unsatisfying past and the fearful future, collapsed. It dissolved. The next morning I woke up and everything was so peaceful. The peace was there because there was no self. Just a sense of presence or “beingness,” just observing and watching.

    Die onthechting doet me een beetje denken aan de ervaring van Jill Bolte Taylor, die door een hersenbloeding werd getroffen.
    In onderstaand filmpje, vanaf 8:30 beschrijft ze hoe haar ‘left hemisphere brain chatter’ plotseling uitvalt, met als gevolg een enorme kalmte en vredigheid:

    Hoe je dit soort ervaringen moet duiden weet ik niet. De een zal voor een puur neurologische uitleg kiezen en de ander zal een meer spirituele uitleg prefereren. Tolle noemt het ‘zijn in het nu’ en Taylor noemt het ‘uitvallen van de linker hersenhelft’.
    Ook andere technieken waarbij de ‘brain chatter’ tot zwijgen wordt gebracht (zoals meditatie) kunnen leiden tot dit soort ervaringen.

    Zowel Jill Bolte Taylor als Eckhart Tolle concluderen dat we meer met die ‘andere bewustzijnstoestand’ zouden moeten doen.

  27. #27 door Theo op 14 november 2013 - 19:42

    (Jan, p.s. sorry, ik schreef ‘dat inderdaad moderne neurologen ontkennen dat er geen zelf bestaat’ , bedoelde ontkennen dat er een zelf bestaat.)
    Frank, Eckhart Tolle heeft, naar eigen zeggen zijn naam afgeleid van Meister Eckhart.

  28. #28 door Ab op 14 november 2013 - 20:26

    Het wonder van de communicatie in deze reactieruimte heeft naast het gemeenschapsspel “wie ben ik?” veel weg van het wonder van de transsubstantiatie. Wil de ware Eckhart nu opstaan?

  29. #29 door Egbert op 14 november 2013 - 21:41

    @Theo: in een oud Zen-stripboekje zegt de leerling tegen zijn leraar, dat hij verlicht is, en helemaal onthecht van zijn eigen zelf. Daarop slaat de leraar hem met een stokje op zijn hoofd, waarom de leerling begint te vloeken. Leraar: O, ik dacht dat je helemaal onthecht was van jezelf”..

    Duidelijk toch, of begrijp je het niet.

  30. #30 door Jan op 14 november 2013 - 22:35

    Er is een boek van de mysticus Meister Eckhart: “Over God wil ik zwijgen” en dat staat bomvol met het woord “God”. Ik krijg de indruk dat hij die naam als dekmantel gebruikt om het vuur aan te duiden dat de vonkjes zijn in ieders hart. (over zelf en de ware Eckhart gesproken)
    @Frank Ik ken “De kracht van het nu” en “De Nieuwe aarde” staat gereed in mijn boekenkast om te lezen. Ik ken ook de DVD’s van Finthorn. Of dit nu een “verlichting” bij Tolle is, of hij een manipulerende dwaas is met hersenletsel, weet ook ik niet. Maar meestal ligt het aan het standpunt van de beschouwer: de materialist heeft het over hersenen en de idealist over bewustzijn. Ergens in het midden misschien? Je weet nooit oorzaak en gevolg: de geest of de “sub-stantie”. Of zijn beide aanzichten van X?

    Ik heb gisteren toevallig een leuk filmpje gezien over het lot en de toekomst. Ik was aangekomen op deel 19 van de Mahabharata, de bijbel van de Hindoeïsten. Het is erg onderhoudend vind ik. Het boek is opgetekend door Ganesh (die God met de olifantenkop) maar bedacht door Vyasa een wijze. Die weet natuurlijk wat er gaat gebeuren in dat boek. Hij schrijft zichzelf in het verhaal en ik zie hem toevallig in begin deel 19 het verhaal binnen lopen (als wijze natuurlijk) en begint daar het lot van het verhaal zelf te veranderen, door zijn moeder Satyavati (in dat verhaal) weg te halen uit het paleis bij haar zoon de blinde koning Dhritarashtra en zijn vrouw de geblinddoekte Gandari. Want je begrijpt dat een blinde koning niet zijn lot kent en verkeerde beslissingen neemt en dat dat op oorlog gaat uitdraaien. Gelukkig kent de schrijver zelf ongeveer de toekomst van zijn verhaal, hoewel (later in het verhaal) hij vaak zegt, dat sommige zaken bij te stellen zijn, maar andere zaken een dynamiek in zichzelf hebben. Erg leuk, vind ik, deze constructie. Na de inleiding van 3 minuten is er in de serie (van 94 delen) de samenvatting of de moraal van t verhaal en dan komt bij 4:44 minuten de wijze (Sage Vyas) vrolijk het lot uitleggen en wat het is om de toekomst te kennen.

  31. #31 door Theo op 14 november 2013 - 23:06

    Egbert,
    wat ik eigenlijk wilde aangeven me dit stripverhaaltje (een leuk boekje over Zen) is hoe makkelijk een mens zichzelf kan misleiden. Het kleine ik moet eindigen, om dan het grote ‘Zelf’ te worden. Ik las weleer meer van die (Goeroe) lectuur, de mens of het ego dat zichzelf opdeelt in een ‘lager zelf’ en een ‘hoger zelf’ (Et Cetera.)

  32. #32 door Jan op 14 november 2013 - 23:06

    Het moment 19:21″noodlot”!! en dan zegt de Koningin: lot is de spiegel wat hetgeen daarvoor was reflecteert. Het lot is geen excuus voor de blinde koning. (met zijn ambitie en gehechtheid aan zijn kroon en zijn “eigen” zoon, -die geen recht heeft op de troon-).

  33. #33 door Egbert op 14 november 2013 - 23:47

    Frank, Dat lijkt me duidelijk een neurologische oorzaak, het effect is mee meegenomen, ik weet niet of je dat nu specifiek als inzicht kan benoemen, gewoonweg een bio-chemische kwestie, net zoals mens na een C.V.A. soms een complete persoonlijke transformatie kunnen ondergaan, het is maar net welk gedeelte van de hersenen beschadigt is geraakt.

    “Zowel Jill Bolte Taylor als Eckhart Tolle concluderen dat we meer met die ‘andere bewustzijnstoestand’ zouden moeten doen”.

    Misschien dat die andere bewustzijnstoestand nu juist meer aanzet tot lethargie.

  34. #34 door Egbert op 14 november 2013 - 23:53

    Theo,

    Of de leerling die bij de Zenmeester komt met het verzoek om een nieuw inzicht opgedaan tijdens het mediteren te bespreken, waarop de Zenmeester tegen hem zegt: Ga eerst water putten en daarna houthakken.

  35. #35 door Frank op 15 november 2013 - 11:51

    Dat verhaal van de zenmeester die zegt ‘ga eerst water putten en dan houthakken’ wanneer een leerling een inzicht met hem wil bespreken: Daar zit eigenlijk een hele diepe betekenis achter. Enig idee welke?

  36. #36 door Theo op 15 november 2013 - 12:48

    Egbert,
    ik ben het wel eens, het is heden zo dat neurologen alles toeschrijven aan vreemde hersenwerkingen, ook geloof in God, of spiritualiteit. Ted presenteert een (naar) filmpje waar een mevrouw een menselijk brein in haar handen houdt, om een spirituele beleving te plaatsen binnen het breinweefsel. De samenhang met de inzichten die ontstaan uit spirituele -spontane- belevingen is onduidelijk.

    Wanneer je iemand als Eckhart Tolle daadwerkelijk volgt, kun je niet ontkennen dat deze man een diep inzicht heeft in de menselijke geest. Ook al schijnt het op een vlucht uit de realiteit. Er zit in de oosterse filosofie eigenlijk net zoveel illusie, als ik de christelijke filosofie, desondanks is wijsheid immers overal te vinden.

  37. #37 door Egbert op 15 november 2013 - 17:24

    @Frank: Waarom de leerling op een dergelijke manier op zichzelf wordt teruggeworpen?
    Dat biedt inderdaad wel stof tot nadenken.

    @Theo: Misschien heb jij enig idee.

  38. #38 door Theo op 15 november 2013 - 17:44

    Egbert,
    het gaat er m.i. om dat iemand wordt teruggeworpen op de realiteit, die is, opstaan, je aankleden, je wassen, et cetera. Wat heb je aan ‘dat belangrijke inzicht’, je kunt niet meer, dan je (om niet te menen) doodgewoon bestaan leiden.
    Wat meent Frank, want ik vind een het wat zinloos om een raadseltje te spelen, deel dus je mening Frank?🙂

  39. #39 door Theo op 15 november 2013 - 18:04

    Misschien is de ‘diepe betekenis’ van het Zen Boeddhisme,
    het feit dat er geen ‘diepere betekenis’ is (alleen het voorhanden zijnde.)

  40. #40 door Jan op 15 november 2013 - 18:05

    De zenmeester weet, dat inzicht niet met het verstand te bereiken is. Een inzicht bespreken is precies de verkeerde weg inslaan. Door de eenvoud van het water putten en hout hakken gaat men in actie. Het lot verwacht “actie” zie de video van de Mahabharata. Als een zenmeester met het verstand gaat werken van de leerling dan is het met Haiku’s om dat verstand te laten ploffen. Dan is zijn er nog de plaatjes van de os. (Tideman) De verlichtte mens doet gewoon zijn taak op het laatste plaatsje zoals toen hij nog niet verlicht was op het eerste plaatje. Dus ik kies voor geen “rationele” diepere betekenis van water halen en hout hakken, hoewel men allerlei diepe betekenissen kan geven zoals “levend water” en “bron”. Maar dat is vanitas, ijdelheid, ofwel “gebakken lucht”.
    citaat: “Egbert 13 november 2013 om 22:36 Vind ik ook Theo, als dat slappe gewauwel schiet toch niet op en gaat ook nog eens een keer nergens over, allemaal luxeproblemen, handen uit de mouwen en aktie.”
    citaat: “Steven 14 november 2013 om 14:11 “We hoeven dus geen genoegen te nemen met “geen antwoord”, we moeten dolblij zijn met “geen antwoord””

  41. #41 door Theo op 15 november 2013 - 18:26

    Jan,
    dat klopt wellicht. Men meent doorgaans dat intellectuele inzichten tot veel leiden,
    als je maar genoeg inzichten hebt (enzovoort) terwijl jij dus meer meent, dat je eigenlijk alle inzichten achter je moet laten. Ik kan dit wel ondersteunen, want ik ben al geruime tijd nogal moe van allerlei filosofische godsdienst discussies. Waar leidt dat toe? (Daar heb je hem.) Het leidt tot niets, hé “Niets”..

  42. #42 door Egbert op 15 november 2013 - 22:33

    Inderdaad met het mediteren op koans kunnen de leerlingen leren hun verstand achter zich te laten, ik denk ook dat men aan het halen van water en het hakken van hout absoluut geen diepere betekenis zou moeten toekennen.
    Het e.e.a. wordt ook inderdaad leuk geïllustreerd met de plaatjes van de os, wat Jan aan refereerde.

    http://zengroeposhida.nl/os/

  43. #43 door Theo op 15 november 2013 - 23:47

    Egbert,
    dit stukje : Huike: “Meester, wilt u astublieft mijn geest (heart-mind) tot rust brengen!” Bodhidharma: “Toon hem mij, en ik zal hem tot bedaren brengen!” Huike: “Ik heb ernaar gezocht, maar kon hem niet vinden”. Bodhidharma: “Als je ernaar kon zoeken, hoe kon het dan echt je eigen geest zijn?” (Erg mooi.)
    Een aard innerlijke tweedeling. Er is enkel nog de waarnemer, waarnemer neemt waar al wat zich afspeelt in de geest, maar ditmaal zonder identificatie ermee, identificatie is (de essentie van) egovorming. Dit soort opdeling was ook wat Eckhart Tolle constateerde, toen hij zich afvroeg, wie is degene die waarneemt, dat hij niet langer met zichzelf kan leven?

  44. #44 door Frank op 16 november 2013 - 00:18

    “Wat meent Frank, want ik vind een het wat zinloos om een raadseltje te spelen, deel dus je mening Frank? :-)”

    Uit het feit dat de leerling wil praten over inzichten maakt zijn meester op dat hij geen contact heeft met de werkelijkheid, maar met een concept van de werkelijkheid wat slechts in zijn gedachten bestaat. Door hem ‘geestdodend’ werk te geven hoopt de meester dat zijn gedachten tot stilstand komen en dat hij uiteindelijk “just a sense of presence or “beingness,” just observing and watching” (in de woorden van Tolle) zal ervaren – dus rechtstreeks contact zal maken met de wereld zoals hij is.

  45. #45 door Egbert op 16 november 2013 - 02:22

    Puur bewustzijn kan men leren ervaren door zich dagelijks een poosje te concentreren op de korte pauzes voor het uitademen.
    Dus allemaal aan de slag.😉

  46. #46 door Frank op 16 november 2013 - 11:45

    “Een aard innerlijke tweedeling. Er is enkel nog de waarnemer, waarnemer neemt waar al wat zich afspeelt in de geest, maar ditmaal zonder identificatie ermee, identificatie is (de essentie van) egovorming. Dit soort opdeling was ook wat Eckhart Tolle constateerde, toen hij zich afvroeg, wie is degene die waarneemt, dat hij niet langer met zichzelf kan leven?”

    Ja, mooi gezegd. Dat is ook in mijn beleving de essentie van het verhaal. Jill Bolte Taylor heeft het over “the ‘we’ inside of ‘me'” en gooit het op een tweedeling tussen rechter en linker hersenhelft.
    De ‘een’ staat normaal gesproken in de schaduw van de ‘ander’ en we zien hem dus niet. Zodra het denken stopt komt hij in het licht te staan en als dat ooit is gebeurd kun je hem altijd weer terugvinden .. zoiets ..

    Eerst maar eens de techniek van Egbert gaan uitproberen. (Gelukkig zegt hij ‘korte’ pauzes, anders zou ik geneigd zijn mijn adem zo lang mogelijk in te houden om in Nirvana te belanden😉

  47. #47 door Jan op 16 november 2013 - 12:27

    Van Jaap heb ik geleerd, de concentratie op de adem tijdens het zazennen. Langzaam buik-ademen op natuurlijke ontspannen wijze en even de pauze van de uitademing iets rekken. Dit tegen de achtergrond van het weten (niet actief denken dus) dat de lucht ons aller adem met elkaar verbindt (atman=brahman) en dat het geven naar de wereld (de uitademing) belangrijker is dat het nemen (de inademing). Na verloop van een aantal minuten is de concentratie op de adem niet meer nodig als je stil bent geworden.

    Ik heb ook eens 10 dagen vipassana meditatie gedaan van het Teravada Boeddhisme (waar mindfullness van is afgeleid), daar begon men met drie dagen van ademconcentratie. Ik heb ook ooit meditatie van Brahma Kumaris gedaan. Dat was visuele concentratie. Ik meen dat alle object-georienteerde mediatie (mantra-visueel-bodyscan) een hulpmiddel is, waar men ook weer afstand van dient te nemen. Anders komt men weer in de verleiding om nieuwe werelden te scheppen met het voorstellingsvermogen. Vandaar dat ik objectloze meditatie zoals zen prefereer.

    Wat betreft @Frank (Gelukkig zegt hij ‘korte’ pauzes, anders zou ik geneigd zijn mijn adem zo lang mogelijk in te houden om in Nirvana te belanden😉 Als je 15 minuten je adem inhoud dan ben je definitief in Nirwana: de betekenis van Nirwana is “uitblussing”. Zolang je streeft naar iets moois dan zal je het lelijke bereiken. Lees de Taoi Teh Tsjing, want lang kent men aan kort. Dat is de spiegel van het lot. Je kan door meditatie of ademtrucjes niets bereiken, vooral niet al je het “niets” wil bereiken. Want het “niets” is er reeds. Je mediteert om te mediteren in het NU, niet om iets te bereiken in de toekomst. En maak niet de fout te denken dat als je goed oefent dat NU ooit eens in de toekomst zal optreden: dat kan n.l. niet.

  48. #48 door Egbert op 16 november 2013 - 13:30

    Inderdaad het ademen blijven laten gebeuren, dus niets forceren, dat gebeurt al snel als je er mentaal mee aan de slag gaat, dan in combinatie met concentratie op een object maakt dat het heerlijk stil en relaxed in het binnen wereldje wordt.
    En dat kan ik wel gebruiken.

    “Je kan door meditatie of ademtrucjes niets bereiken, vooral niet al je het “niets” wil bereiken. Want het “niets” is er reeds. Je mediteert om te mediteren in het NU, niet om iets te bereiken in de toekomst. En maak niet de fout te denken dat als je goed oefent dat NU ooit eens in de toekomst zal optreden: dat kan n.l. niet”.

    Alweer een verklaringsmodel, ga jij maar houthakken.🙂

  49. #49 door Jan op 16 november 2013 - 14:07

    @Egbert “Alweer een verklaringsmodel, ga jij maar houthakken. :-)” Een paar dagen geleden heb ik in m’n tuin beton gestort. Lijkt me ook wel een goede bezigheid hè, oké?😉 ,maar tja “nu” is het te koud om beton te kunnen storten, dus speel ik nu met mijn andere hobby de esoterie.😉
    Verklaringsmodel? Ik zeg alleen met veel woorden: nu = nu.😦

  50. #50 door Egbert op 16 november 2013 - 15:49

    En als je helemaal in het nu verzonken raakt, heb je nergens geen weet meer van, ook niet meer van het nu, het lijkt wat dat betreft wel een beetje op een soort van diepe trance, maar dat is ook weer niet geheel zonder risico, je moet er wel bij proberen te blijven, anders ligt psychisme op de loer.
    In slaap vallen is me ook wel eens overkomen, daarmee is ook uitkijken geblazen.😉

  51. #51 door Theo op 16 november 2013 - 23:14

    Het in het nu geraken lijkt eerder op een toestand van opperste helderheid,
    een bewustzijn of beter bewust zijn zonder de conditionering van het ‘ik’.
    Wanneer je kampt met slapeloosheid is het een goede methode, om je denken te verstillen, in slaap vallen is dan goed. Slapeloosheid ontstaat doorgaans door het gepieker. (Toch?) Het is dus allerminst zo dat je nergens geen weet meer van hebt,
    het is nogal onzin om te menen dat iemand ooit zomaar uit zijn ‘ego’ kan stappen, het gaat er meer om welk gewicht dat ego speelt, welk belang je eraan hecht. Zo zegt Tolle bv. dat wel 95 procent van al onze gedachtes nutteloos zijn. Hij ontkent niet de waarde ervan, in de praktijk, maar vraagt zich af of je het daarbij zou kunnen laten.

  52. #52 door Egbert op 17 november 2013 - 01:10

    @Theo: Het is nogal onzin om te menen dat iemand ooit zomaar uit zijn ‘ego’ kan stappen, het gaat er meer om welk gewicht dat ego speelt,

    Je kunt jezelf in trance wel verliezen zonder dat je in slaap valt, probeer het maar eens uit.
    Maar iets leuks doen wat je heel erg in beslag neemt, daarin kun je ook helemaal opgaan.

    Volgens mij hoef je nergens uit te stappen, misschien meer de manier veranderen waarop je er naar kijkt, Tolle is gewoonweg een spreekbuis van het Taoïsme en Zen-Boeddhisme, probeert deze eeuwenoude Oosterse wijsheden voor westerse zinzoekers wat toegankelijker te maken.

    Of je gedachten voor een groot deel nutteloos zijn of niet is enkel aan jou om te bepalen.

  53. #53 door Theo op 17 november 2013 - 10:27

    “Of je gedachten voor een groot deel nutteloos zijn of niet is enkel aan jou om te bepalen.” Het gaat om het zelf, waarin het denken continue oprijst. Of je gedachtes zin hebben of niet bepaal je uitsluitend zelf. Tolle bepaalt niets voor een ander, hij tracht in monologen en dialogen het bewustzijn te doorgronden, en daaruit volgt doorgaans toch veel zelfherkenning. Hij concludeerde na zijn bewustzijnsverandering (transformatie of hoe men het ook wil noemen) dat het gedachtegoed niet origineel is, maar dat eeuwenoude inzichten en wijsheden eraan ten grondslag liggen.

    Hoeveel gedachtes verspilt iemand niet alleen al aan doorlopend gepieker, of zorgen, en hoeveel energie slurpt het op. Om het maar verder niet te hebben over de soms schier eindeloze debatten (of zelfgesprekken.)

  54. #54 door Jan op 17 november 2013 - 11:57

    @Theo citaat “Of je gedachtes zin hebben of niet..”, gedachtes zijn niet “je” gedachtes. Ze komen en gaan, vaak schenkt men er aandacht aan: dan groeien die gedachtes. Ook de identificatie met gedachten dien je los te laten bij meditatie. Als je gedachten los kan laten, dan komen en gaan ze een tijdje en dan na verloop van tijd blijven ze weg. Dan kom je in een gedachteloze toestand.

    Er zijn wel mensen die menen dat je niet zonder denken kunt, maar dat is onjuist. Je kan het zelf controleren door op te letten, wanneer de eerstvolgende gedachte binnenkomt: dat kan soms een hele tijd duren, die gedachten zijn niet gek: ze willen niet betrapt worden. Ze sluipen stiekem je aandacht binnen en vermommen zich als iets van jezelf dat waar is. Dat is het gevaar van dogmatische ideeën. Grote groepen mensen voeden bepaalde ideeën, die dan een zekere mate van zelfstandigheid krijgen. Ik mag wel zeggen dat je erg rustig bent als je denkvermogen niet erg actief is.

    Dit zal voor de dogmatisch materialist raar klinken. Maar ja, als je denkt dat gedachten het product zijn van de hersenen, dan kunnen die alleen maar in je schedel blijven. Voor de idealist is de gedachte primair aan de sub-stantiële ondersteuning van de stoffelijke hersenen. Leuk is voor de hersenonderzoeker, die het bewijs vindt dat de gedachte eerst in het brein wordt “opgepikt” en daarna in het persoonlijk leven gemanifesteerd wordt, meent dat de gedachte daar is ontstaan uit biochemische werking. Dat is vanwege zijn materialistische levensvisie. Oorzaak en gevolg kunnen omgedraaid worden. “is er iets, waarvan men zegt: het is nieuw, reeds eeuwen daarvoor was het reeds” aldus Prediker. Een gedachte kan dus nooit iemand’s eigendom zijn. De octrooiraad en buma-stemra zijn een perversie in een materialistische kapitalistische egoïstische wereld, waar gedachtes niet meer “vrij” zijn.

    Aldus heb ik geleerd (behalve de twee laatste zinnen) en ten dele zelf ervaren.

  55. #55 door Egbert op 17 november 2013 - 15:33

    @Theo,

    Het is in feite net wat Swaab eens beweerde, zoals de nieren urine produceren, produceert het brein gedachten, in fysiologische zin valt daar niets op af te dingen, er is overigens wel veel meer mee aan de hand, maar dit even terzijde, veelvuldig voorkomende negatieve hersenspinsels hebben inderdaad een destructieve impact op je geestelijk functioneren, net wat je benoemt, zoals gepieker, eindeloze vervelende innerlijke monologen, de beste manier om er af te komen, wat Jan ook al schrijft, is er onbevooroordeelt naar te blijven kijken, (alsof ze niet van jou zijn), denken is een praktisch en noodzakelijk instrument voor het gebruik in het dagelijks leven, maar niet om jezelf in psychische zin mee te ondermijnen.

    Maar theorie en praktijk, in ons welvaartslandje schijnen toch nog zo’n miljoen mensen psychofarmaca te slikken.

    Of het brein een doorgeefluik is van de geest of slechts enkel een (o.a.) gedachtefabriek blijft een omstreden kwestie, persoonlijk vind ik dat ook niet zo interessant en je kunt het inderdaad omkeren, net wat Prediker stelt: Niets nieuws onder de zon.

    .

  56. #56 door Theo op 17 november 2013 - 21:39

    Egbert,
    misschien en goede vraag, zijn gedachten wel van jou, (van wie ook) of is er een denkproces wat continue doordringt in het bewustzijn. Dit kun je natrekken, door op jezelf te letten, dan bemerk je dat gedachten voortdurend komen (en gaan) en in hoeverre zijn dit dan ‘mijn’ gedachten. (Dit wil overigens niet zeggen dat ik een materialist ben.) Zoals ik het begrijp weet geen enkele neuroloog op dit moment hoe gedachteprocessen ontstaan, wat ze waarnemen is de activiteit ervan, hoe ze ontstaan is iets anders. (Maar neurologie is niet mijn vak.) Het brein is in elk geval het besturingsmechanisme van het lichaam, je zou wel menen de controlekamer of de ‘harde schijf’. Maar wat is dat wat waarneemt? Het thema gaat hier wel erg afwijken.

    Taede kon het misschien nog tot daar accepteren, dat het enigszins aansluit op het spirituele. De vraag of er een ziel bestaat is een ander thema.

  57. #57 door Egbert op 17 november 2013 - 22:25

    @Theo, in de esoterie gaat men er vanuit dat je van buitenaf met negatieve gedachtenvormen vanuit het astrale licht wordt beïnvloed, maar het strekt wat te ver om op dit blog hier verder op in te gaan.

    Maar waar ze ook vandaan mogen komen en van wie ze ook zijn, je zou een methode moeten vinden om je er zelf er tegen te beschermen, mocht dat trouwens al het geval zijn.

    Als je de operator van je controlekamer bent, wordt je dus tevens enorm door je controlekamer beïnvloed, veel zaken gaan ook op de automatische piloot, een stukje determinatie van het brein zeg maar en als bijv je glucosespiegel ontregeld raakt, of je schildklier werkt niet naar behoren, begin je ook wartaal uit te kramen, dan is “dat is hetgeen dat waarneemt” ook helemaal uit beeld.
    Een beetje relativeren kan ook geen kwaad, we zijn maar mensjes van vlees en bloed en stellen uiteindelijk in het grote geheel niet zoveel voor.

  58. #58 door Dennus op 18 november 2013 - 20:53

    Hmm, als ik de reacties zo lees heeft Nienke groot gelijk…
    Kan me ondanks, of misschien juist door, Taede’s recensie niet aan de indruk onttrekken dat het wel een oké boek is.

  59. #59 door armandmaes op 27 november 2013 - 21:13

    We zijn een schakel in het geheel dat we het heelal noemen. Meer in detail zijn wij een schakel in de omgeving waarin we leven. Een schakel, maar dat betekent niet dat we een onmisbare schakel zijn. We moeten voor ons zelf uitmaken welke schakel we willen zijn. We moeten zelf ons leven zinvol maken. Wat zinvol is, zal voor ieder individu verschillen. Een zinvol leven betekent ook een gelukkig leven, ondanks tegenslagen bv. van ziekte van zichzelf of vrienden. De natuur is nu eenmaal soms hard, maar dat betekent niet dat we, ondanks verdriet, het leven toch positief kunnen beleven.

  1. ‘Het leven kent geen universele zin’ | vangodenenmensen
%d bloggers op de volgende wijze: