Religiestress in Wageningen (column)

Vandaag begin ik met wat nieuws: een column. Een kort stukje, hooguit 450 woorden, minstens eenmaal per week zo heb ik me voorgenomen, met daarin… tsja… wat zo ter tafel komt, zou ik zeggen, persoonlijk, prikkelend, af en toe venijnig en tegen haren instrijkend. Vandaag de eerste column, over de hevige religiestress die Wageningen recentelijk teisterde, en de reacties daarop…

Religiestress in Wageningen

Religiestress – we hebben in Nederland geen idee meer hoe we met religie moeten omgaan. Na 11 september 2001 en de kwestie “Van Gogh” waren vooral moslims het haasje, vandaag de dag zijn christenen het mikpunt van spot. En toegegeven: ze maken het er toch ook wel naar.

Neem nu die kwestie bij de Wageningse universiteit. Daar wilde iemand promoveren op een proefschrift, waarin hij – in het dankwoord – via een citaat van Augustinus God dankt en eer bewijst. Hij mocht daarop niet promoveren. De oplossing? Uit alle gedrukte proefschriften heeft de promovendus eigenhandig het dankwoord gescheurd.

Een paar dagen later staat er dan plotseling een petitie online, die stelt: “Dit is in overtreding met de Nederlandse grondwet, die stelt dat een ieder vrij is zijn geloof te uiten en te beleiden (!), en dus een vorm van discriminatie. Een dankwoord is een persoonlijke dankbetuiging van de wetenschapper aan diegenen die hem geïnspireerd en gesteund hebben, en staat los van het daadwerkelijke onderzoek.”

De spelfout (“beleiden” in plaats van “belijden”) is op zich al kneuterig. Maar om nu deze kwestie te gaan scharen onder de noemer van discriminatie gaat me te ver.

Let wel, de Wageningse universiteit heeft fout gehandeld, laat dat helder zijn. Vorig jaar was er een regel ingesteld die verbood om religieuze of politieke uitingen in dankwoorden op te nemen. Een echte, rationele verantwoording bleef achterwege. Daarmee wordt zo’n maatregel toch uiteindelijk een vorm van irrationele censuur die lijkt ingegeven door typisch Nederlandse religiestress.

Al jaren blijkt dat de Wageningse universiteit een klein broeinest van creationisme is; zo’n 30% van studenten en docenten blijkt creationist te zijn. Wil de WUR misschien langzaamaan schoon schip maken door een soort van censuur van bovenaf op te leggen?

Toch gaat ook de promovendus gaat niet vrijuit. Hij wist van de regels, maar heeft niettemin gemeend een statement te moeten maken in de richting van de WUR en het dankwoord door te drukken.

Ofschoon de WUR-maatregel stinkt, vind ik de hele affaire toch enigszins kinderachtig. Het lijkt erop dat de christelijk-evangelicale lobby opnieuw poogt om de religiestress in Nederland aan te tonen en zelfs aan te wakkeren, namelijk door deze case aan te grijpen en uit te vergroten, en daarbij zelfs de Nederlandse grondwet in stelling te brengen.

Gelovigen die zich gedragen als verwende kinderen die gelijk móéten en zúllen krijgen. En als je je gedraagt alsof de samenleving een groot schoolplein is, moet je niet raar opkijken dat je af en toe gepest wordt.

Advertisements

, , , , , , ,

  1. #1 door Ronald op 5 maart 2014 - 14:51

    Prima column Taede, maar ik zou voor de typering ‘christelijk-evangelicaal’ bij lobby liever een andere benaming zien. Stel je voor dat ze gaan denken dat dit gedrag typerend is voor ‘christelijk-evangelicaal’. En wat is eigenlijk christelijk-evangelicaal? Volgens wiki hanteren evangelicalen een smallere definitie dan de evangelischen en oriënteren zij zich op de angelsaksische cultuur. Ook de evangelische stroming binnen de Anglicaanse kerk wordt vaak als evangelicaal aangeduid. En ik heb niet de indruk dat je deze groep voor ogen hebt met je typering ‘christelijk-evangelicaal’. En daarbij zou een dergelijke reactie ook zomaar uit de niet-evangelische gereformeerde of -reformatorische hoek kunnen komen. Toch? Het nadeel van de typering ‘biblicisistisch provocerende lobby’ is misschien dat niemand zich dan voelt aangesproken. Valt ook niet mee die hokjes en vakjes 😉 Maar verder een goed artikel wat het mes aan meerdere kanten laat snijden.

    hartelijke groet,

    Ronald

  2. #2 door Kees Tinga op 5 maart 2014 - 14:52

    Lijkt me een typisch voorbeeld van godsdienstig chauvinism. Zie http://www.husserl.nl: ‘chauvinisme op scherp’

  3. #3 door Taede Smedes op 5 maart 2014 - 14:55

    Ronald,

    Je hebt helemaal gelijk. Het probleem is dat het religieuze landschap vandaag de dag zo ongelooflijk complex en overzichtelijk is geworden, dat het inderdaad erg moeilijk is om bepaalde stromingen precies te benoemen. Je hebt dan ook helemaal gelijk dat “christelijk-evangelicaal” een hokje is dat wellicht mensen includeert die er niet in horen, en wellicht gelovigen (bijv. reformatorischen) uitsluit die er in bepaald opzicht wél in horen. Ik heb geworsteld met de benaming, maar er toch voor gekozen, omdat voor de meeste lezers toch wel duidelijk zal zijn wat voor “soort gelovigen” ik op het oog heb met die benaming. En het is ook een column, geen wetenschappelijk artikel, dus enige (over)simplificering hoort er dan ook bij… 😉

  4. #4 door Taede Smedes op 5 maart 2014 - 14:56

    Eh, Kees, wát is een “typisch voorbeeld van godsdienstig chauvinisme”? De column? Of wellicht de petitie? Of nog wat anders?

  5. #5 door Ronald op 5 maart 2014 - 15:19

    Het gaat me niet om de wetenschappelijke verantwoording. Maar om het effect van de communicatie. Dan is hiermee dit soort reacties in de toekomst geframed met christelijk-evangelicaal. En het lijkt me dat jij dit ook niet wenselijk vindt. Maar voel je vrij 😉

  6. #6 door Jan op 5 maart 2014 - 16:55

    @ Taede,

    “Al jaren blijkt dat de Wageningse universiteit een klein broeinest van creationisme is; zo’n 30% van studenten en docenten blijkt creationist te zijn.”

    Hoe kom je aan deze getallen?

  7. #8 door Steven op 5 maart 2014 - 18:02

    Taede,

    Die petitie is ook mijn ding niet en ik ga zeker niet tekenen. Maar er is wel sprake van een vorm van onrechtmatige ongelijkheid (discriminatie) lijkt me, aangezien blijkbaar dankwoorden op zich wel toegestaan zijn, maar religieuze dan weer niet. Zoals een van de protesteerders zei: je mag wel je paard bedanken, maar niet God. Er lijkt dus (in beperkte mate) sprake van schending van een grondrecht (al kun je het onder huisregels e.d. scharen en zal een rechter het uiteindelijk moeten uitzoeken).

    Heb je overigens ook informatie wat nu precies de reden is van de WUR om dit te verbieden? Ik kon nergens iets vinden over de beweegredenen, alleen de steeds herhaalde mantra dat men geen religieuze of politieke uitingen wil in dankwoorden. Maar waarom niet in vredesnaam?

  8. #9 door Paul Delfgaauw op 5 maart 2014 - 18:26

    Religiestress! Goed idee, columns, ik verwacht er nog wel eentje over het kwaad van Korthof. 😉

  9. #10 door Taede Smedes op 5 maart 2014 - 18:56

    Steven,

    Ik heb ook – dat zeg ik ook expliciet in mijn column – mijn bedenkingen bij de motieven van die WUR-maatregel. Of het discriminerend is of niet, daar ga ik niet over (dat zou een rechter moeten bepalen), maar raar vind ik het allemaal wel. Ik vind wel dat de héle zaak stinkt, ook van de zijde van de promotoren en de promovendus. Vanmiddag hoorde ik via Twitter van iemand van de WUR (ik denk een student) dat het de promovendus niet te doen was een statement te maken. Dat maakt de beweegredenen om dan toch zo’n dankwoord te schrijven nog vager. Waarom dan toch zo’n dankwoord, als de promovendus weet dat er een regel is waarin verboden wordt om religieuze en/of politieke uitingen in je dankwoord op te nemen? Ook de promotoren hadden het dankwoord goedgekeurd, wisten dus van de religieuze uiting. Maar ook de promotoren waren op de hoogte van de maatregel die de WUR vorig jaar al had ingesteld. Hoe kan het dan dat de promotoren toch die maatregel besloten te negeren? Wisten ze er misschien niet van? Dat zou dan wel heel slordig van de promotoren én de promovendus zijn. Er rijzen dus wat mij betreft allerlei vraagtekens bij de beweegredenen van de verschillende partijen. Behalve de stukken die jij ongetwijfeld ook gezien hebt, komt er vanuit de WUR niets naar buiten. Dus de vragen die jij hebt, heb ik ook.

  10. #11 door nand braam op 13 maart 2014 - 17:35

    Wageningen Universiteit komt terug op besluit.

    Universiteit staat God in dankwoord proefschrift toch toe

    http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3612333/2014/03/13/Universiteit-staat-God-in-dankwoord-proefschrift-toch-toe.dhtml

  11. #12 door Taede Smedes op 14 maart 2014 - 10:17

    Nand,

    Trouw was nog uitgebreider: http://www.trouw.nl/tr/nl/5091/Religie/article/detail/3611905/2014/03/13/Wageningen-zwicht-promovendi-mogen-God-toch-danken.dhtml.

    Op de site van Filosofie Magazine stond ook nog een interessant interview over de kwestie (toen het bericht van de WUR dat de regel werd ingetrokken of herzien nog niet bekend was): http://www.filosofie.nl/nl/content/70278/dankwoord-proefschrift-is-een-vrijplaats.html.

  12. #13 door nand braam op 14 maart 2014 - 10:47

    @ Taede

    Louis Fresco zal, denk ik, blij zijn met dit besluit. Ze wordt per 1 juli de nieuwe voorzitter van de Raad van Bestuur van de WUR. Haar Joodse achtergrond blijkt duidelijk uit onderstaand artikel .

    Uit het artikel wordt, voor mij althans, duidelijk waarom de WUR Louise Fresco gekozen heeft tot nieuwe bestuursvoorzitter.

    http://www.trouw.nl/tr/nl/4328/Opinie/article/detail/3317797/2012/09/17/Al-door-het-zeggen-van-het-woord.dhtml

  1. Nederlandse hoogleraren die zich voor creationisme inzetten: Moeten universiteiten dat tolereren? | Taede A. Smedes
%d bloggers liken dit: