Archief voor Categorie Boekrecensies

Vrijzinnig geloven: Geloof zonder zekerheid (boekbespreking)

De kerken in Nederland lijken steeds behoudender te worden, en daardoor ontstaat er ook een tegenbeweging. Ineens lijkt vrijzinnig geloven weer helemaal in. ‘Vrijzinnigheid’ staat daarbij tegenover fundamentalistisch, bekrompen geloven.

Vrijzinnig gelovigen hebben weinig op met de traditionele kerkelijke dogma’s. Ze flirten met humanisme en atheïsme. Menselijke autonomie, persoonlijke ervaring en de menselijke rede staan centraal.

Vrijzinnig gelovigen geeft het ‘zeker-weten’ op om te experimenteren met ruimte voor twijfel. Maar dat wil niet zeggen dat die gelovigen niets meer geloven.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , ,

Een reactie plaatsen

God, iets of niets – Interviews en recensies

Sinds mijn boek God, iets of niets? De postseculiere maatschappij tussen ‘geloof’ en ‘ongeloof’ is verschenen, is er heel wat gebeurd. Het boek kwam in september uit. Eind oktober was de eerste druk al nagenoeg uitverkocht en in november verscheen de tweede druk. Er zijn een aantal interviews verschenen en tot nu toe heel wat boekrecensies. Ik heb voor wie daar interesse in heeft een klein lijstje samengesteld met – zo mogelijk – weblinks…
Lees de rest van dit artikel »

, , , ,

Een reactie plaatsen

Arnold Ziegelaar: Oorspronkelijk bewustzijn (boekbespreking)

In 2015 verraste de filosoof Arnold Ziegelaar met zijn mystiek-filosofische boek Aardse mystiek: Inleiding in de filosofie van de verwondering. (Ik besprak dat boek voor Nieuwwij.nl,)Nu is Ziegelaar terug, met een boek dat zo mogelijk een nog indrukwekkender boek: Oorspronkelijk bewustzijn. In dit boek pakt Ziegelaar het raadsel van het bewustzijn op met een gretigheid die in Nederland ongekend is. Wat is bewustzijn? Hoe is er doorheen de geschiedenis over bewustzijn gedacht? En kunnen we bewustzijn natuurwetenschappelijk doorgronden?

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

1 reactie

De terugkeer van religie in de filosofie in beeld: Filosoferen over God (boekbespreking)

Het onderwerp van mijn deze week verschenen boek – het vervagen van het onderscheid tussen “geloof” en “ongeloof” – duikt steeds vaker op. Deze week nog kreeg ik een exemplaar toegestuurd van het boekje Filosoferen over God, onder redactie van René van der Rijst.

Het boekje verschijnt in de “Toer Reeks”, een serie boekjes die gesprekken in kerkelijke gemeentes over allerlei thema’s wil stimuleren en verdiepen. Filosoferen over God gaat het over denkers die kenmerkend zijn voor wat wel genoemd wordt “de terugkeer naar religie” en die momenteel in de filosofie opgang maakt. Deze denkers zijn veelal niet-gelovige filosofen die traditionele godsbeelden verwerpen, maar wel de waarde van God en religie erkennen en in hun denken een plaats geven.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

Een reactie plaatsen

“OnZen” van Jan Bor (boekbespreking)

Ik heb Jan Bor altijd beschouwd als een origineel en creatief denker, iemand die een open spirituele houding combineert met een stevige portie filosofie. Dat liet hij al zien in zijn boeken Op de grens van het denken (uit 2005), Wat is wijsheid? (uit 2012) en zijn vorig jaar verschenen boek Mondriaan filosoof. Bor is niet, zoals veel filosofen, een materialist, maar in zijn boeken en artikelen zit altijd een mystieke component: Bor ziet het mysterie dat in, onder en achter de materialiteit van ons universum schuilgaat en zich daarin openbaart. Hij combineert filosofie met sterke beschouwingen over spiritualiteit en kunst, citeert net zo goed Krishnamurti als Bergson en Mondriaan.

Ik was dan ook erg benieuwd toen ik vernam dat er een nieuw boek van Bor uit zou komen over moderne spiritualiteit. Dat boek is er nu, met als titel OnZen: Over moderne spiritualiteit. De titel zegt alles: zen is onzin volgens Bor. Of anders gezegd: zen heeft weliswaar een mystieke of spirituele kern, maar die wordt verduisterd door claims dat er methoden zijn om de kern te bereiken, dat je lid moet zijn van een gemeenschap (de sangha) en moet luisteren naar wat de verlichte meester je vertelt. Zen is eigenlijk religie: “Gedateerde troep dus” (135). Ik heb het boek met open mond en stijgende verbijstering gelezen.

Lees de rest van de recensie op de website van Nieuwwij.nl: http://www.nieuwwij.nl/opinie/jan-bor-rekent-af-alles-stinkt-naar-zen-en-religie/.

, , , , , , ,

2 reacties

400 jaar Groninger theologie in het publieke domein (boekbespreking)

Theologie wordt vaak gezien als een esoterisch, gesloten geheel dat weinig van doen heeft met het dagelijkse leven of met de maatschappij. Die visie ontstaat enerzijds door het, toegegeven, soms esoterisch-aandoende taalgebruik van theologen. Theologie is een discipline met een eigen discours, dat je je eigen moet maken om de discussies binnen die discipline te kunnen volgen. (Daarin verschilt het overigens niet van andere wetenschappelijke disciplines.) Anderzijds ontstaat die visie doordat theologen vaak weinig zichtbaar zijn in het publieke debat. Was dat vroeger anders? Of heeft de onzichtbaarheid van theologen in het publieke debat wellicht verband met de secularisatie?

In juni 2014 vond aan de Faculteit der Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen een symposium plaats over 400 jaar Groninger theologie in het publieke domein. Daaruit is een bundel voortgekomen die onlangs is verschenen en die ik hieronder bespreek. In die bundel zijn de vijf lezingen die toen gehouden werden verzameld. Aangezien ikzelf theologie in Groningen heb gestudeerd en omdat ik geïnteresseerd ben in de relatie tussen geloof en samenleving, leek het me een interessante bundel, waarbij ik bovendien de indruk had dat het boek, gezien het onderwerp – de verhouding van theologie tot het publieke domein – wellicht ook een bredere belangstelling zou verdienen.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , ,

4 reacties

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 3, slot)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Ik bespreek in deze reeks van drie blogbijdragen een aantal punten uit dit boek.

Gisteren liet ik zien wat Luc Ferry verstaat onder ‘het religieuze’. In deze laatste bijdrage behandel ik de opvatting van ‘het religieuze’ bij Marcel Gauchet. Daarna probeer ik, aan het einde gekomen van de drie bijdragen, een aantal draden bij elkaar te trekken.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , ,

3 reacties