Archief voor Categorie Column

Deelnemen aan de geschiedenis (column)

Jan Dirk Snel postte onlangs op Twitter deze tekst: ‘Dat er voor je leven geschiedenis bestond, soit. Maar dat die tijdens je eigen leven gewoon doorging, ik vind dat nog altijd onbegrijpelijk.’ Een mooie, filosofische gedachte, die me aan het denken zette. Lees de rest van dit artikel »

, , , ,

1 reactie

Autonomie, nihilisme, de zelfverkozen dood… (column)

“Ik snap niet dat veel niet-gelovigen bijna per definitie voor euthanasie zijn. Als dit leven het enige is wat je hebt, moet je daar extra zuinig op zijn.” Dat zegt hoogleraar prof.dr. Theo Boer als reactie op de discussie over euthanasie die op dit moment in Nederland gaande is.

Wat hij zegt is inderdaad opmerkelijk. Volgens de mythes die de ‘nieuwe atheïsten’ verspreiden, leven gelovigen immers alleen voor het hiernamaals, terwijl échte atheïsten juist het hier-en-nu belangrijk vinden. Zou je dan niet verwachten dat juist atheïsten tegen euthanasie zijn?

Maar nee. Vóór euthanasie zijn lijkt de default-positie van ongelovig Nederland. Hoe komt dat?

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , ,

26 reacties

Ombudsman Trouw wil af van hoogleraren in de krant, want die verkondigen ook maar een mening…

Vandaag, net voor het weekeind begint, wordt er ineens een bommetje gelegd. Dader is het dagblad Trouw, dat met een commentaar van haar Ombudsman, Adri Vermaat op haar website, stilletjes en bijna onopvallend een bom legt onder de status van wetenschappers in Nederland. Hoogleraren hebben teveel ruimte in kranten, schrijft Vermaat. Ze hebben met hun mening onbeperkte invloed op de beeldvorming van mensen, en dat mag wel een onsje minder…

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , ,

2 reacties

Het goede voorbeeld…

Net toen ik vanochtend boodschappen wilde doen, riep mijn Chinese buurman mij. Een erg sympathieke vent, moet ik zeggen. Hij had een probleem. Zijn auto wilde niet starten. Na een aantal vergeefse pogingen om de accu op te laden via startkabels (ik maar denken dat Chinezen zo handig zijn, maar deze niet dus), besloot hij de garage maar te bellen. Echter, zijn twee kinderen stonden ongeduldig te wachten om naar school gebracht te worden. Terwijl hij verzuchtte dat ze dan maar een dagje thuis moesten blijven (wat flink protest van de beide kinderen uitlokte), bood ik aan de kinderen naar school te rijden in onze auto. De oudste, een meisje dat een groep hoger zit dan Leonie, mocht voorin zitten. Zij keek met belangstelling toe hoe rustig ik reed. “Jij rijdt heel anders dan mijn vader”, zei ze op een gegeven moment. “Hij gaat altijd schelden als er iemand voor hem zit of als er iemand voor hem de rotonde opdraait. Dan roept hij ‘klootzak’ en ‘trut!’ en ‘hoer!’ en vloekt hij keihard.” En terwijl we rustig de straat indraaiden naar de school, beaamde ze nog eens met een zucht, die mij als opluchtend in de oren klonk: “Jij rijdt écht heel anders dan mijn vader…” Glimlachend nam ik de complimentjes in ontvangst, terwijl ik me afvroeg wat mijn kinderen wellicht over míj zeggen als ze met anderen praten…

,

2 reacties

Langzaam afscheid van "geloof en wetenschap"?

29 SAE Dijksterhuislezing2015 fotoMoniqueKooijmansOp 16 september 2015 organiseerde de Stichting Academisch Erfgoed (SAE) een symposium en de jaarlijkse Dijksterhuislezing in Nijmegen. Het thema was “geloof en wetenschap”. Sprekers waren dr. Jan Brabers, prof.dr. Emile Schrijver, dr. Ab Flipse en ondergetekende. Prof.dr. Carla Rita Palmerino sprak de Dijksterhuislezing 2015 uit.

Mij was gevraagd een prikkelende column uit te spreken over “geloof en wetenschap vandaag de dag”. Hieronder staat de tekst van mijn column.

Lees de rest van dit artikel »

, , ,

18 reacties

Anselmus, de diepgelovige twijfelaar

Eén van de belangrijkste teksten uit de rijke theologische geschiedenis, is het Proslogion van de middeleeuwse monnik Anselmus van Canterbury (1033-1109). Iedere keer als ik Anselmus’ Proslogion herlees, raak ik opnieuw onder de indruk van de diepgang ervan. Bij vrijwel al mijn filosofische en theologische schrijverijen zijn Anselmus’ ideeën zoals verwoord in deze tekst, op de achtergrond aanwezig.

Anselmus brengt met een elegante en trefzekere formulering God ter sprake. Een formulering waarmee Anselmus enerzijds verheldert wie God voor gelovigen is, terwijl hij anderzijds ook tegelijkertijd diepgaand worstelt met Gods onkenbaarheid en verborgenheid.

Hoewel het Proslogion vaak wordt beschouwd als een filosofisch godsbewijs, is de tekst geen filosofisch betoog, maar een uitgeschreven gebed. Het is een ‘pros-logion’, een ‘aan-spraak’. Anselmus spreekt God aan, hij dankt God en verzoekt God om zijn verstand te verlichten: ‘ik verlang er naar Uw waarheid, die mijn hart gelooft en bemint, tot op zekere hoogte in te zien. Ik zoek immers niet in te zien om te geloven, maar ik geloof om in te zien’, aldus Anselmus in de befaamde vertaling van Carlos Steel (verschenen bij Het Wereldvenster in Bussum in 1981).

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

14 reacties

Zomaar een gedachte in de trein (column)

Wat is leven? We weten het niet. Maar het is toch eigenaardig dat we het leven niet kunnen loslaten, zoals we bij het ademen onze eigen adem loslaten en bij het ontlasten onze eigen ontlasting. We kunnen dus het leven ook niet willen. Althans, ik kan wel zeggen dat ik het leven wil, maar dat te zeggen maakt geen verschil. Ik zeg hooguit uit dat ik het leven accepteer en ermee instem. Maar we kunnen niet kiezen voor het leven, ook al hebben we soms de illusie dat we de controle over ons eigen leven hebben. We kunnen ons leven niet willen, maar het leven wil ons.

Ook de dood kunnen we niet willen, ook al hebben we de illusie dat we voor de dood kunnen kiezen. Hooguit kunnen we besluiten een einde aan ons leven te maken, maar in dat geval moeten we actief gaan handelen tegen de loop van de natuur in.

Het leven wil ons. De dood kiest ons, en het is ons leven dat ons in dat geval overgeeft aan de dood. Het enige wat wij werkelijk kunnen doen, waarvoor we kunnen kiezen, is ons overgeven – hetzij aan het leven, hetzij aan de dood.

, , , , ,

7 reacties