Archief voor Categorie (nieuwe) atheïsme

Wat is post-theïsme? Een (korte) begripsverheldering

Ik krijg via internet en tijdens lezingen regelmatig de vraag om toe te lichten wat ik met de term “post-theïsme” bedoel. Een blogje dus om een en ander kort uit te leggen.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , ,

4 reacties

De terugkeer van religie in de filosofie in beeld: Filosoferen over God (boekbespreking)

Het onderwerp van mijn deze week verschenen boek – het vervagen van het onderscheid tussen “geloof” en “ongeloof” – duikt steeds vaker op. Deze week nog kreeg ik een exemplaar toegestuurd van het boekje Filosoferen over God, onder redactie van René van der Rijst.

Het boekje verschijnt in de “Toer Reeks”, een serie boekjes die gesprekken in kerkelijke gemeentes over allerlei thema’s wil stimuleren en verdiepen. Filosoferen over God gaat het over denkers die kenmerkend zijn voor wat wel genoemd wordt “de terugkeer naar religie” en die momenteel in de filosofie opgang maakt. Deze denkers zijn veelal niet-gelovige filosofen die traditionele godsbeelden verwerpen, maar wel de waarde van God en religie erkennen en in hun denken een plaats geven.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

Een reactie plaatsen

“God, Iets of Niets?” Cover en inhoudsopgave.

(Ontwerp omslag : Suzan Beijer)

God, Iets of Niets? De postseculiere samenleving tussen ‘geloof’ en ‘ongeloof’
(Amsterdam: Amsterdam University Press 2016)

Verschijnt medio september 2016.

Inhoudsopgave:

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

11 reacties

“OnZen” van Jan Bor (boekbespreking)

Ik heb Jan Bor altijd beschouwd als een origineel en creatief denker, iemand die een open spirituele houding combineert met een stevige portie filosofie. Dat liet hij al zien in zijn boeken Op de grens van het denken (uit 2005), Wat is wijsheid? (uit 2012) en zijn vorig jaar verschenen boek Mondriaan filosoof. Bor is niet, zoals veel filosofen, een materialist, maar in zijn boeken en artikelen zit altijd een mystieke component: Bor ziet het mysterie dat in, onder en achter de materialiteit van ons universum schuilgaat en zich daarin openbaart. Hij combineert filosofie met sterke beschouwingen over spiritualiteit en kunst, citeert net zo goed Krishnamurti als Bergson en Mondriaan.

Ik was dan ook erg benieuwd toen ik vernam dat er een nieuw boek van Bor uit zou komen over moderne spiritualiteit. Dat boek is er nu, met als titel OnZen: Over moderne spiritualiteit. De titel zegt alles: zen is onzin volgens Bor. Of anders gezegd: zen heeft weliswaar een mystieke of spirituele kern, maar die wordt verduisterd door claims dat er methoden zijn om de kern te bereiken, dat je lid moet zijn van een gemeenschap (de sangha) en moet luisteren naar wat de verlichte meester je vertelt. Zen is eigenlijk religie: “Gedateerde troep dus” (135). Ik heb het boek met open mond en stijgende verbijstering gelezen.

Lees de rest van de recensie op de website van Nieuwwij.nl: http://www.nieuwwij.nl/opinie/jan-bor-rekent-af-alles-stinkt-naar-zen-en-religie/.

, , , , , , ,

2 reacties

Autonomie, nihilisme, de zelfverkozen dood… (column)

“Ik snap niet dat veel niet-gelovigen bijna per definitie voor euthanasie zijn. Als dit leven het enige is wat je hebt, moet je daar extra zuinig op zijn.” Dat zegt hoogleraar prof.dr. Theo Boer als reactie op de discussie over euthanasie die op dit moment in Nederland gaande is.

Wat hij zegt is inderdaad opmerkelijk. Volgens de mythes die de ‘nieuwe atheïsten’ verspreiden, leven gelovigen immers alleen voor het hiernamaals, terwijl échte atheïsten juist het hier-en-nu belangrijk vinden. Zou je dan niet verwachten dat juist atheïsten tegen euthanasie zijn?

Maar nee. Vóór euthanasie zijn lijkt de default-positie van ongelovig Nederland. Hoe komt dat?

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , ,

26 reacties

Geloof en wetenschap niet in conflict vóór 2004? Een persoonlijke toelichting op mijn Nieuwwij-interview

Afgelopen week verscheen een interview met mij op de website van Nieuwwij.nl. Aanleiding daarvoor was de constatering van de webmaster van Nieuwwij.nl dat er steeds vaker tamelijk agressieve anti-religieuze reacties op de website binnenkwamen, en de vraag was waar dat vandaan kwam. Ik heb in het interview proberen aan te geven dat de situatie tamelijk complex is. In het interview zei ik ook dat ik denk dat met name sinds 2004 de algemene opinie lijkt te zijn geworden dat religie irrationeel is, mede door de discussies die toen losbraken over creationisme en Intelligent Design. Ik heb op die laatste constatering veel reacties gekregen. Ik wil die in dit weblog iets verder toelichten. Het is een lang essay geworden, daarvoor alvast mijn excuses…

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , ,

6 reacties

Floris van den Berg: Beter weten–Filosofie van het ecohumanisme (boekbespreking)

Floris van den Berg is o.a. werkzaam als docent Filosofie aan de Universiteit van Utrecht. Hij heeft de laatste jaren flink aan de weg getimmerd met boeken als het weinig subtiele Hoe komen we van religie af? (2009) en De vrolijke veganist (2013). Onlangs is van hem een baksteen verschenen van ruim 700 pagina’s met als titel Beter weten: Filosofie van het ecohumanisme (Houtekiet/ISVW). Dit belooft heel wat.

Sterker nog, Van den Berg heeft zelfs de omstreden Amerikaanse filosoof Peter Singer bereid gevonden om een aanbeveling op de omslag van het boek te schrijven (ofschoon Singer waarschijnlijk het boek niet gelezen heeft, omdat het in het Nederlands geschreven is). Ik betwijfel of Singer zo lovend was geweest als hij het boek daadwerkelijk had kunnen lezen. Want het is een radicaal boek, dat zeker, maar tevens een boek dat van filosofie een karikatuur maakt. En van vrijdenken.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

31 reacties