Archief voor Categorie Religie

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 2)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Ik bespreek in deze reeks van drie blogbijdragen een aantal punten uit dit boek.

Gisteren heb ik het boek kort ingeleid en heb ik laten zien hoe Ferry en Gauchet ‘het religieuze’ onderscheiden van religie. Maar wat verstaan beide heren onder ‘het religieuze’? Vandaag behandel ik Ferry’s opvatting van ‘het religieuze’ zoals hij die op verschillende plekken in het boek uiteenzet. Het is dus mijn voorzichtige reconstructie van Ferry’s positie.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , ,

1 reactie

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 1)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van de twee eminente Franse denkers Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Het bleek fascinerende lectuur te zijn, over een onderwerp dat actueler is dan ooit tevoren, namelijk de vraag wat er overblijft als de religie volledig verdwenen is. Kan een mens zonder religie? Is een samenleving zonder religie mogelijk? Of wenselijk?

De komende dagen zal ik in drie behoorlijk filosofisch getinte blogbijdragen, die samen een lang artikel vormen, een aantal punten uit dit boek bespreken. Het is niet echt een boekbespreking geworden, maar vooral een reconstructie van posities. Vandaag het eerste deel van deze blogtrilogie: een inleiding.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , ,

4 reacties

Koert van der Velde over mindfulness en mindfoolness. (Boekbespreking)

Religie verdwijnt niet in Nederland, ondanks wat in de media door al te hoopvolle atheïsten wordt gepreekt. Maar religie verandert wel. Volgens godsdienstwetenschapper en journalist Koert van der Velde is de “hype” omtrent mindfulness hier een indicator van. “Van oorsprong religieuze ideeën en technieken krijgen een tweede leven, nu wetenschappelijk getest, zonder geloof, om hun werkzaamheid”, schrijft hij in zijn recent verschenen boekje Geen gezweef! Mindfulness zonder dat het mindfoolness wordt (Damon 2015).

En hij vervolgt: “Mindfulness is dus onderdeel van een grotere culturele verandering, die het religieuze vacuüm dat in het Westen na de teloorgang van het christendom is ontstaan, toch weer min of meer religieus weet op te vullen” (p. 151). Mindfulness, zo zegt Van der Velde, is niet slechts een methode. Nee, mindfulness is ten diepste religieus. Nederland mag nog zo seculier zijn, de spirituele nood is blijkbaar hoog, en mindfulness beantwoordt aan die behoefte.

Een boekbespreking…

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , ,

15 reacties

Geloof en wetenschap niet in conflict vóór 2004? Een persoonlijke toelichting op mijn Nieuwwij-interview

Afgelopen week verscheen een interview met mij op de website van Nieuwwij.nl. Aanleiding daarvoor was de constatering van de webmaster van Nieuwwij.nl dat er steeds vaker tamelijk agressieve anti-religieuze reacties op de website binnenkwamen, en de vraag was waar dat vandaan kwam. Ik heb in het interview proberen aan te geven dat de situatie tamelijk complex is. In het interview zei ik ook dat ik denk dat met name sinds 2004 de algemene opinie lijkt te zijn geworden dat religie irrationeel is, mede door de discussies die toen losbraken over creationisme en Intelligent Design. Ik heb op die laatste constatering veel reacties gekregen. Ik wil die in dit weblog iets verder toelichten. Het is een lang essay geworden, daarvoor alvast mijn excuses…

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , , ,

6 reacties

Het religieuze naturalisme van Carl Sagan (1934-1996)

De vermaarde kosmoloog Carl Sagan (1934-1996) is vandaag de dag vooral bekend als een van de grootste popularisatoren van wetenschappelijke kennis. Hij was een invloedrijke wetenschapper die veel boeken schreef over het heelal, over de evolutie van menselijke intelligentie, en over de zoektocht naar buitenaards leven (waarover hij de briljante roman Contact schreef, die later met Jodie Foster in de hoofdrol verfilmd werd). De meeste mensen kennen Sagan van de tv-serie Cosmos uit het einde van de jaren ’70.

Die documentaireserie, die hij samen met zijn vrouw Ann Druyan bedacht en zelf presenteerde, zorgde ervoor dat Sagan in de jaren ’80 door met name gelovigen argwanend beschouwd als een van de grootste vijanden van het christelijk geloof. Gelovigen en ongelovigen waren het eens dat de serie Cosmos van een uitzonderlijke schoonheid was, maar het probleem voor veel gelovigen lag in de woorden waarmee Sagan Cosmos begint: ‘De kosmos is alles wat er is of ooit is geweest of ooit zal zijn’. Voor veel gelovigen werd Sagan met die woorden de belichaming van een materialistisch atheïsme dat onmogelijk te rijmen was met godsgeloof.

Daarmee wordt miskend hoe religieus en spiritueel Sagan in werkelijkheid was.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , ,

12 reacties

Hans Achterhuis en Maarten van Buuren over de relevantie van de tien geboden (boekbespreking)

Filosoof Hans Achterhuis en letterkundige en publicist Maarten van Buuren komen beide uit een gelovig milieu. Dat steken ze niet onder stoelen of banken. Ze hebben er ondertussen afscheid van genomen, maar van enige rancune is niets te bespeuren. In hun recent verschenen boek Erfenis zonder testament: Filosofische overwegingen bij de tien geboden buigen ze zich over de Bijbel, of beter gezegd: over de tien geboden. Als nu seculiere denkers vragen Achterhuis en Van Buuren zich dan af: Hebben de tien geboden ons vandaag nog iets te zeggen?

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

Een reactie plaatsen

Floris van den Berg: Beter weten–Filosofie van het ecohumanisme (boekbespreking)

Floris van den Berg is o.a. werkzaam als docent Filosofie aan de Universiteit van Utrecht. Hij heeft de laatste jaren flink aan de weg getimmerd met boeken als het weinig subtiele Hoe komen we van religie af? (2009) en De vrolijke veganist (2013). Onlangs is van hem een baksteen verschenen van ruim 700 pagina’s met als titel Beter weten: Filosofie van het ecohumanisme (Houtekiet/ISVW). Dit belooft heel wat.

Sterker nog, Van den Berg heeft zelfs de omstreden Amerikaanse filosoof Peter Singer bereid gevonden om een aanbeveling op de omslag van het boek te schrijven (ofschoon Singer waarschijnlijk het boek niet gelezen heeft, omdat het in het Nederlands geschreven is). Ik betwijfel of Singer zo lovend was geweest als hij het boek daadwerkelijk had kunnen lezen. Want het is een radicaal boek, dat zeker, maar tevens een boek dat van filosofie een karikatuur maakt. En van vrijdenken.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

31 reacties