God in Nederland 1966-2015: Met zevenmijlslaarzen naar een postchristelijke samenleving met een post-theïstisch geloof

Vandaag wordt het nieuwe onderzoek God in Nederland: 1966-2015 gepresenteerd. Ik heb er al reikhalzend naar uitgekeken, en had me ook al aan een paar voorspellingen gewaagd. Maar de uitkomst is verrassender dan ik had verwacht. Ik ben me nog in het onderzoek aan het verdiepen. Er valt veel te zeggen over het onderzoek, heel veel informatie uit te halen.

In wat volgt geef ik een aantal eigen observaties, gebaseerd op het boek God in Nederland 1966-2015 geschreven door Ton Bernts en Joantine Berghuijs dat dinsdag a.s. bij uitgeverij Ten Have verschijnt. Paginaverwijzingen zijn naar dat boek.

Doorgaan met het lezen van “God in Nederland 1966-2015: Met zevenmijlslaarzen naar een postchristelijke samenleving met een post-theïstisch geloof”

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 3, slot)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Ik bespreek in deze reeks van drie blogbijdragen een aantal punten uit dit boek.

Gisteren liet ik zien wat Luc Ferry verstaat onder ‘het religieuze’. In deze laatste bijdrage behandel ik de opvatting van ‘het religieuze’ bij Marcel Gauchet. Daarna probeer ik, aan het einde gekomen van de drie bijdragen, een aantal draden bij elkaar te trekken.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Doorgaan met het lezen van “Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 3, slot)”

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 2)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Ik bespreek in deze reeks van drie blogbijdragen een aantal punten uit dit boek.

Gisteren heb ik het boek kort ingeleid en heb ik laten zien hoe Ferry en Gauchet ‘het religieuze’ onderscheiden van religie. Maar wat verstaan beide heren onder ‘het religieuze’? Vandaag behandel ik Ferry’s opvatting van ‘het religieuze’ zoals hij die op verschillende plekken in het boek uiteenzet. Het is dus mijn voorzichtige reconstructie van Ferry’s positie.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Doorgaan met het lezen van “Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 2)”

Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 1)

Vorige week las ik het boek Religie na de religie: Gesprekken over de toekomst van het religieuze van de twee eminente Franse denkers Luc Ferry en Marcel Gauchet (Kampen: Klement / Kapellen, België: Pelckmans 2005, 2e druk 2008). Het bleek fascinerende lectuur te zijn, over een onderwerp dat actueler is dan ooit tevoren, namelijk de vraag wat er overblijft als de religie volledig verdwenen is. Kan een mens zonder religie? Is een samenleving zonder religie mogelijk? Of wenselijk?

De komende dagen zal ik in drie behoorlijk filosofisch getinte blogbijdragen, die samen een lang artikel vormen, een aantal punten uit dit boek bespreken. Het is niet echt een boekbespreking geworden, maar vooral een reconstructie van posities. Vandaag het eerste deel van deze blogtrilogie: een inleiding.

(Bron afbeelding: Bol.com.)

Doorgaan met het lezen van “Luc Ferry en Marcel Gauchet over het religieuze na de religie (deel 1)”

Anselmus, de diepgelovige twijfelaar

Eén van de belangrijkste teksten uit de rijke theologische geschiedenis, is het Proslogion van de middeleeuwse monnik Anselmus van Canterbury (1033-1109). Iedere keer als ik Anselmus’ Proslogion herlees, raak ik opnieuw onder de indruk van de diepgang ervan. Bij vrijwel al mijn filosofische en theologische schrijverijen zijn Anselmus’ ideeën zoals verwoord in deze tekst, op de achtergrond aanwezig.

Anselmus brengt met een elegante en trefzekere formulering God ter sprake. Een formulering waarmee Anselmus enerzijds verheldert wie God voor gelovigen is, terwijl hij anderzijds ook tegelijkertijd diepgaand worstelt met Gods onkenbaarheid en verborgenheid.

Hoewel het Proslogion vaak wordt beschouwd als een filosofisch godsbewijs, is de tekst geen filosofisch betoog, maar een uitgeschreven gebed. Het is een ‘pros-logion’, een ‘aan-spraak’. Anselmus spreekt God aan, hij dankt God en verzoekt God om zijn verstand te verlichten: ‘ik verlang er naar Uw waarheid, die mijn hart gelooft en bemint, tot op zekere hoogte in te zien. Ik zoek immers niet in te zien om te geloven, maar ik geloof om in te zien’, aldus Anselmus in de befaamde vertaling van Carlos Steel (verschenen bij Het Wereldvenster in Bussum in 1981).

Doorgaan met het lezen van “Anselmus, de diepgelovige twijfelaar”

Godsbewijzen en de dood van God (column)

Argumenten voor het bestaan van God – binnenkort verschijnt een boekje waarin Jeroen de Ridder en Emmanuel Rutten een aantal argumenten de revue zullen laten passeren. Onlangs werd er in de media al fel over gediscussieerd.

De discussie gaat vooral over de argumenten, of het gebrek eraan, of de houdbaarheid ervan. De vraag die daarbij voortdurend vermeden werd is de vraag waarom we übehraupt argumenten voor het bestaan van God zouden willen. Wat zouden die argumenten precies moeten doen? De rationaliteit van godsgeloof waarborgen? En wat zouden gelovigen ermee moeten? Of moeten gelovigen zich er juist verre van laten?

Doorgaan met het lezen van “Godsbewijzen en de dood van God (column)”

Brad Warners godloze, boeddhistische godsgeloof. (boekbespreking)

Je hoort vaak zeggen dat het boeddhisme een “atheïstische religie” is. Maar klopt dat ook? No way, zegt zenboeddhist Brad Warner in zijn boek There is no God and he is always with you dat recentelijk bij uitgeverij Asoka verscheen onder de (helaas veel minder sprekende) titel Een godloze kijk op God: Een zenboeddhist over God. Het klopt weliswaar, zegt Warner, dat het boeddhisme geen God aanbidt. Maar God speelt in het boeddhisme wel degelijk een rol. Sterker nog: Brad Warner geeft gewoon toe dat hij als zenmonnik in God gelooft. Hoe zit dat?

Een bespreking…

Doorgaan met het lezen van “Brad Warners godloze, boeddhistische godsgeloof. (boekbespreking)”