Artikelen getagd met Sam Harris

Sam Harris’ spiritualiteit zonder religie (deel 2, slot) (boekbespreking)

Afgelopen dinsdag verscheen het eerste deel van mijn bespreking van Sam Harris’ boek Het huidige moment: Spiritualiteit zonder religie online.

Dat deel beperkte zich vooral tot een inhoudelijke samenvatting van het boek. In dit tweede deel wil ik op basis van die inhoud een oordeel over het boek vormen.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

45 reacties

Sam Harris’ spiritualiteit zonder religie (deel 1) (boekbespreking)

Een tijdje terug prees filosofe Stine Jensen in De Volkskrant het boek Het huidige moment: Spiritualiteit zonder religie van de Amerikaanse neurowetenschapper en atheïstisch scepticus Sam Harris de hemel in. Een aantal van haar quotes haalden zelfs de achterflap van het boek.

Jensen noemde Harris’ boek “prettig positief van toon” en meent dat het “een atheïstische weg voor spiritualiteit” opent: “Van God los, maar wél spiritueel” (De Volkskrant, 25 oktober 2014).

Ik heb ondertussen het boek ook gelezen, en ik kom toch tot een wat andere conclusie. In tegenstelling tot Jensen denk ik dat dit boek opnieuw aantoont wat de zwakte is van het atheïsme: de functionalisering van religie en een gebrek aan visie op ethisch handelen.

Tijd dus voor een bespreking. Echter, de bespreking bleek behoorlijk lang uit te vallen. Vandaar dat ik besloten heb de tekst in tweeën te knippen. Vandaag dus het eerste deel, waarin ik vooral een samenvatting geef van het boek. Aanstaande donderdag verschijnt dan het tweede deel, waarin ik vooral een inhoudelijk oordeel over het boek vel.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , ,

23 reacties

Brad Warners godloze, boeddhistische godsgeloof. (boekbespreking)

Je hoort vaak zeggen dat het boeddhisme een “atheïstische religie” is. Maar klopt dat ook? No way, zegt zenboeddhist Brad Warner in zijn boek There is no God and he is always with you dat recentelijk bij uitgeverij Asoka verscheen onder de (helaas veel minder sprekende) titel Een godloze kijk op God: Een zenboeddhist over God. Het klopt weliswaar, zegt Warner, dat het boeddhisme geen God aanbidt. Maar God speelt in het boeddhisme wel degelijk een rol. Sterker nog: Brad Warner geeft gewoon toe dat hij als zenmonnik in God gelooft. Hoe zit dat?

Een bespreking…

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , ,

2 reacties

Frans de Waal: De Bonobo en de Tien Geboden (boekbespreking)

Wow, wat een boek, ik kan niet anders zeggen! Ik wist in eerste instantie niet helemaal wat ik ervan moest verwachten. Ik ken Frans de Waal lang genoeg dat ik niet verwachtte dat hij een Dawkins-achtig atheïstisch pamflet zou schrijven. Maar toen ik eenmaal aan het boek begon, werd mij al snel duidelijk dat het van een on-Amerikaanse nuchterheid is, luchtig, relativerend zonder relativistisch te worden – en dat in een tijd dat zelfs in een tolerant land als Nederland de gemoederen hoog oplopen wanneer religie in het publieke debat opduikt.

Lees de rest van dit artikel »

, , , , , , , , , , , , , ,

150 reacties

Mijn NRT-recensie van Sam Harris’ “Het morele landschap”

Vandaag verschijnt nog een recensie van mijn hand, namelijk die van Sam Harris’ Het morele landschap (de recentelijk verschenen Nederlandse vertaling van The Moral Landscape) op de site van het Noorderlicht Recensie Team. Ik was niet van het boek onder de indruk, maar dat kun je dus hier lezen: http://www.wetenschap24.nl/nieuws/artikelen/2012/februari/Hersenscan-moraal.html.

, , , ,

2 reacties

Een religieuze wormenkuur

Sam Harris’ in zijn morele kruistocht tegen religie:

“We bouwen een beschaving van onwetendheid.”

Taede A. Smedes

“Deze brief is het product van falen – het falen van de vele briljante aanvallen op religie die eraan vooraf gingen.” Zo eindigt de filosoof Sam Harris’ zijn atheïstisch manifest, Letter to a Christian Nation in mineur, verbijsterd door de hordes moslims en christenen die maar blijven kleven aan een verzonnen God. “Deze brief is een uiting van die verbijstering – en misschien van een beetje hoop.”

Harris publiceerde in 2004 The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason. Op dat boek ontving Harris naar eigen zeggen “duizenden brieven” met vooral verontwaardigde reacties. Letters is Harris’ antwoord aan het Amerikaanse publiek. Het boekje stond wekenlang in de toptien van Amazon.com, zij aan zij met Richard Dawkins’ The God Delusion. En daarmee is atheïsme plotseling een hype geworden. Waarschijnlijk is dit vanwege de curiositeitswaarde ervan in het overwegend christelijke Amerika, maar dan wel een met een keerzijde. Want Harris geeft meermalen aan dat hij zich als atheïst in de Amerikaanse samenleving gemarginaliseerd voelt. De amper honderd pagina’s zijn daarmee niet alleen een indringende kritiek van iedere vorm van religie, maar vormen de stem van een roepende in een levensbeschouwelijke woestenij.

Harris ageert met passie. In zijn brief richt hij zich direct tot de Amerikaanse fundamentalisten die de Bijbel als het letterlijke woord van God beschouwen. Waar andere atheïsten zich in naam der wetenschap richten tegen fundamentalistische gelovigen, zo doet Harris dat maar liefst in naam van de Westerse beschaving. Want voor hem is religie de grootste bedreiging van de Westerse wereld. “We bouwen een beschaving van onwetendheid” verwijt hij het Amerikaanse volk. Niet alleen schendt religieus fundamentalisme en creationisme de integriteit van natuurwetenschappelijk onderzoek, maar vooral legt Harris de zere vinger met name op de immorele en inhumane consequenties van religieuze waarheidsclaims. Krijgen atheïsten vaak het verwijt dat ze immoreel zijn, Harris slaat met woorden keihard terug: hij wijst op de barbaarsheid van de Bijbel en op Gods onverdraagzaamheid jegens andersdenkenden.

 Daarbij schuwt Harris iedere nuance. “Het is tijd dat we onder ogen zien hoe beschamend het is voor overlevenden van een catastrofe wanneer ze geloven dat ze gespaard werden door een liefhebbende God, terwijl diezelfde God baby’s in hun wiegjes verdronk.” Gelovigen die tsunamis en orkanen als straf van God beschouwen, geloven in een verwerpelijke God die willekeur tot speeltje heeft gemaakt. De Bijbel als bron van morele criteria is waardeloos. Slavernij (nog altijd een heikel punt in Amerika) wordt door de Bijbel direct gelegitimeerd. Martin Luther Kings prediking van geweldloosheid was helemaal niet op de Bijbel geënt, maar geïnspireerd door Gandhi. En moeder Theresa heeft weliswaar veel goed werk verricht, maar in moreel opzicht was het een wrak: ze dankte God voor lijden en armoede en het speerpunt van haar beroemde Nobelprijs-rede was abortus, wat ze de grootste vijand van vrede noemde. “Als je bezorgd bent over menselijk lijden, zou abortus wel erg laag op je prioriteitenlijstje moeten staan”, geeft Harris als bijtend commentaar.

Harris’ boodschap is duidelijk en werkt. Zijn verontwaardiging komt niet zozeer voort uit het negeren van natuurwetenschap (dat óók), maar vooral uit verbijstering over het irrationele en inhumane karakter van religie. Uiteindelijk draait het om bezorgdheid over de toekomst van de Westerse beschaving, die wordt geblokkeerd door religieus dogmatisme en bewust gegenereerde onwetendheid. Voor veel gelovigen zal dit boek een bittere pil zijn, maar als theoloog kan ik deze religieuze wormenkuur niet anders dan dringend aanbevelen. Niet alleen is het boekje, hoe schokkend ook, een feest om te lezen, mede door de blijvend luchtige toon en de bombastische retoriek. Maar erger nog: Harris heeft envoudigweg te vaak gelijk.

Sam Harris, Letter to a Christian Nation.

New York: Alfred A. Knopf 2006. xii, 98 pagina’s. ISBN 0307265773.

(Deze tekst is oorspronkelijk in verkorte vorm geschreven in het kader van cursus wetenschapsjournalistiek aan Hogeschool Utrecht.)

, , , , ,

1 reactie